بخش 4: فصل بيستم: دادگاه ويژه‌ى زنان

خط  : دستگاه قضا لازم است در قالب دادگاه ويژه‌ى زنان سازوكارى را فراهم آورد تا هر زنى بتواند به‌راحتى از حقوق مدنى يا كيفرى خود دفاع كند و در صورت پيشامد ناهنجارى كه خانواده از عهده‌ى مديريت درست و سالم آن بر نمى‌آيد، به‌صورت مستقيم و بدون نياز به طرح شكايت در كلانترى‌هاى
محل و بدون صدور كيفرخواست از سوى دادسرا، به دادگاه ويژه‌ى زنان مراجعه‌ى حضورى يا برخط داشته باشد و از ناحيه‌ى اين دادگاه، توان تقديم دادخواست و استماع شكايت و با برخوردارى از وكيلى معاضدتى و رايگان، توان ايستادگى و مقاومت براى احقاق حق خود را در كمال احترام و بدون رعايت ساير تشريفات آيين دادرسى مدنى و كيفرى بيابد.

خط  : قوه‌ى قضايى موظف است در كليه‌ى حوزه‌هاى قضايى شهرستان به تعداد كافى شعبه‌ى دادگاه ويژه‌ى زنان تشكيل دهد.

صلاحيت دادگاه ويژه‌ى زنان

خط  : دادگاه ويژه‌ى زنان به تمامى جرايم خانوادگى و رفتار ظالمانه بين اعضاى خانواده يا انواع تجاوزهاى حدى و تعزيرىِ داراى شاكى خصوصى رسيدگى مى‌كند. اين دادگاه مى‌تواند در خصوص تمامى حقوق مالى و مسؤوليت مدنى خسارت‌هاى مادى و معنوى مورد ادعاى زن و رسيدگى به مقررات كيفرى خانوادگى، قبول دادخواست و رسيدگى و انشاى دادنامه داشته باشد.

خط  : تمامى دعاوى مربوط به ازدواج موقت و بذل مدت و انقضاى آن، تنها در دادگاه ويژه‌ى زنان رسيدگى مى‌شود.

خط  : دادگاه ويژه‌ى زنان صلاحيت رسيدگى به دعاوى مربوط به نامزدى و خسارات ناشى از برهم زدن آن، نكاح دايم، موقت و اذن در نكاح، شروط ضمن عقد نكاح، ازدواج مجدد، استرداد جهيزيه، وصول مهريه، نفقه‌ى زن، تمكين و نشوز، درخواست حضانت و ملاقات طفل، نسب، رشد، حجر و رفع آن، ولايت قهرى، قيمومت، امور مربوط به ناظر و امين اموال محجوران و وصايت در امور مربوط به آنان، نفقه‌ى اقارب، سرپرستى كودكان بى‌سرپرست، اهداى جنين، جنين‌درمانى و تغيير جنسيت را داراست. صدور گواهى عدم امكان سازش و مجوز طلاق تنها در صلاحيت دادگاه خانواده مى‌باشد.

انحلال خانواده، اختصاصى دادگاه خانواده

خط  : دادگاه ويژه‌ى زنان غير از دادگاه خانواده مى‌باشد كه به منظور رسيدگى به امور و دعاوى خانوادگى تشكيل شده است. دعاوى راجع به انحلال نكاح دايم اعم از طلاق، رجوع، فسخ و انفساخ نكاح، و نيز امور راجع به غايب مفقودالاثر، در صلاحيت دادگاه خانواده مى‌باشد و ديگر دعاوى كه در صلاحيت دادگاه خانواده مى‌باشد، با درخواست زن، به دادگاه ويژه‌ى زنان ارجاع مى‌شود.

دادگاه محل اقامت خواهان

خط  : دادگاه صالح ويژه‌ى زنان براى رسيدگى قضايى، مى‌تواند دادگاه محل اقامت خواهان باشد يا خوانده، و مصلحت خواهان در اين خصوص با توجه به خصوصيات خوانده رعايت مى‌گردد.

خط  : تنها زنان مى‌توانند در دادگاه ويژه‌ى زنان به‌طور رايگان طرح شكايت و دعوا داشته باشند.

ساختار دادگاه زنان

خط  : دادگاه ويژه‌ى زنان با حضور رئيس انشاءكننده‌ى دادنامه يا دادرسِ جانشين زن و دست‌كم يك مشاور تخصصى زن مرتبط با موضوع دعوا تشكيل مى‌گردد.

ممنوعيت استفاده از مردان

خط ( كلان ): استفاده از قاضى يا مشاور مرد كه واجد شرايط تصدى دادگاه باشد، حتا در صورت كمبود نيروى انسانى زن، در دادگاه ويژه‌ى زنان مجاز نمى‌باشد.

هزينه‌هاى دادگاه

خط  : هزينه‌هايى كه در طول دادرسى براى شاكى زن پيش مى‌آيد، مانند هزينه‌هاى مشاوره در صورت ارجاع پرونده به مشاور، در نهايت بر عهده‌ى طرفى مى‌باشد كه عليه وى حكم شده است، در غير اين‌صورت زن لازم است نصف هزينه‌ها را پرداخت نمايد و نصف ديگر بر عهده‌ى دستگاه قضاست.

مراكز مشاوره

خط  : به منظور تحكيم مبانى خانواده و جلوگيرى از افزايش اختلافات خانوادگى و طلاق و سعى در ايجاد صلح و سازش، قوه‌ى قضايى موظف است از ظرفيت مراكز مشاوره‌ى خانواده وابسته به سازمان سلامت استفاده نمايد يا خودِ اين مراكز را در هر دادگاه خانواده يا دادگاه ويژه‌ى زنان ايجاد كند. اين مشاوران لازم است از بانوان متأهل داراى شرايط باشند و استفاده‌ى دستگاه قضا از مشاوران مرد در اين خصوص يا ارجاع زن به مشاوران مرد ممنوع است.

دستور موقت

خط  : دادگاه ويژه‌ى زنان همچون دادگاه خانواده مى‌تواند در امورى كه تعيين تكليف آن‌ها فوريت دارد، بدون اخذ تأمين، دستور موقت صادر كند. اين دستور بدون نياز به تأييد رئيس حوزه‌ى قضايى قابل اجراست.

جرم استفاده‌ى ابزارى و نامناسب از زن

خط ( كلان ): استفاده‌ى ابزارى و نامناسب از زن به‌گونه‌ى سيستميك يا با ابعاد روانى ـ اجتماعى، جرم مى‌باشد و دادگاه ويژه‌ى زنان وظيفه‌ى تشخيص و رسيدگى به اين جرم و نيز هر جرمى كه عنوان حقوقى خانواده را در محيط اجتماع و افكار عمومى با آسيب مواجه كند، بدون نياز به شاكى خصوصى و با درخواست دادستانى به عنوان مدعى‌عموم، بر عهده دارد. براى حفظ حرمت و شخصيت انسانى زن، لازم است از كارهايى كه جنبه‌ى تبليغى و زن‌فريبىِ شعارى و احساسى دارد و نيز از استفاده‌ى ابزارى و اروتيك جنسى از زن در تبليغات، دورى جسته شود.

تدابير و حمايت قضايى از زنان

خط ( كلان ): زنان داراى حق برخوردارى از تدابير قانونى و حمايت قضايى به منظور پيشگيرى از جرم، و ستم به زنان در خانواده و جامعه و رفع آن و داراى حق برخوردارى از محاكم خاص خانواده در جهت حفظ اسرار، ايجاد صلح و سازش در خانواده و تسهيل در حل و فصل اختلافات و حق دسترسى مستقيم به دادگاه ويژه‌ى زنان با نيروى پليس قضايى زن و ضابطان دادگسترى زن در صورت تعرض، بزه‌ديدگى، اتهام و ارتكاب جرم و حق تصدى مشاغل حقوقى و قضايى مطابق قانون و حق اقامه‌ى دعوا و دفاع در نزد محاكم دادگسترى ويژه‌ى زنان و ساير مراجع قانونى و حق استفاده از وكيل و مشاور حقوقى زن در دادگاه و يا ساير مراجع قانونى و حق برخوردارى از حمايت‌هاى همه‌جانبه‌ى دستگاه قضايى با عوامل زمينه‌ساز جرايم عليه زنان و ارتكاب جرايم توسط زنان و حق برخوردارى از حمايت‌هاى قضايى از سوى مدعى‌عموم عليه ولىّ و سرپرست قانونىِ فاقد صلاحيت و ديگر متجاوزان به حقوق آنان؛ در صورتى كه بازخورد عمومى و جريحه‌دارشدن احساسات مردمى را در پى داشته باشد و افكار عمومى مجازات چنين مجرمانى را مطالبه كند و نيز در صورت واردشدن اتهام، داراى حق مصونيت از هتك حرمت، اهانت و مصونيت از محروميت‌هاى فردى و اجتماعىِ فراتر از مجازات قانونى مى‌باشند.