متن تحقیق

گفتگوهای صمیمی

برگرفته از درس‌گفتارهای آیت‌الله محمدرضا نکونام قدس‌سره، جلسه ۱۱۱۳

مقدمه

این مجموعه، روایتی است از زندگی من، که گویی در لحظه‌های ناب کودکی و در محضر عالمان بزرگ، با لطف الهی رقم خورده است. خاطراتی که در درس‌گفتارهایم به‌صورت گذرا بیان شده‌اند، اکنون در این کتاب به‌گونه‌ای تفصیلی و با زبانی صمیمی بازگو می‌شوند تا شما را به دنیای تجارب معنوی، علمی و عرفانی‌ام دعوت کنند. هر بخش از این گفتگوها، دریچه‌ای است به سوی تأمل در اقتضائات الهی، عشق به معرفت، و اراده‌ای که در برابر چالش‌ها شکل گرفته است. این روایت‌ها نه‌تنها شرح زندگی من، بلکه دعوتی است به بازنگری در ایمان و باورهایمان.

بخش اول: کودکی در سایه معرفت

درخت توت و عالمان باطنی

کودکی‌ام را با تصویری زنده : درختی توت که شاخه‌هایش پناهگاه بازی‌هایم بود و از آن بالا می‌رفتم، گویی در جست‌وجوی آسمانی بودم که هنوز نمی‌شناختمش. فاصله میان خانه‌مان تا محضر استاد باطنی‌مان، به‌اندازه راهی کوتاه تا در فیضیه بود. آن سال‌ها، تا پیش از ده‌سالگی‌ام، چنان ارزشی دارند که گویی چند صد سال عمر کرده‌ام. سادگی و معصومیت کودکی‌ام مرا به عالمان بزرگی نزدیک کرد که مقامشان را تنها با گذر زمان دریافتم. این نزدیکی، نه از انتخاب من، که از اقتضائات الهی بود.

من هرگز به نقل شنیده‌ها بسنده نکردم. آنچه می‌گویم یا از کتابی است که خوانده‌ام یا از چیزی که خود دیده‌ام. قصه‌گویی را دوست ندارم و به روایت‌های بی‌اساس اعتقادی ندارم. این صداقت در نقل، گویی از همان کودکی در من ریشه دوانده بود.

زنی به نام گلین‌خانم، معلم مکتب ما بود. سال‌ها بعد دریافتم که نامش به معنای «عروس» است و او گليم‌باف بود. این کشف ساده، برایم نشانه‌ای از اقتضائات الهی شد؛ گویی خداوند انسان را در لحظه‌ای خاص «شارژ» می‌کند تا به سوی معرفت هدایت شود. این اقتضائات، جبر نیست، بلکه لطفی است که انسان را به مقصد می‌رساند، اگر آن را رها نکند.

حضور در محضر عالمان باطنی، گویی روحم را در کودکی شکل داد. این سال‌ها، با سادگی و معصومیتشان، مرا به سوی معرفتی عمیق هدایت کردند. گویی خداوند، با لطف خود، مرا در مسیری قرار داد که ارزشش فراتر از عمرهای طولانی است.

یادگیری موسیقی پیش از مدرسه

هنوز به مدرسه نرفته بودم، اما علم موسیقی را می‌دانستم. دفترچه‌ای داشتم که در آن، دانسته‌هایم را می‌نوشتم. به دلیل نداشتن سواد، کلمه «اوج» را با «عین» به‌جای «الف» نوشته بودم. سال‌ها بعد، جزوه‌ای با عنوان «آموزش مقامات موسیقی» از روی همان دفترچه چاپ شد. شخصی که آن را بررسی می‌کرد، به من اعتراض کرد که چرا کلمه اوج را اشتباه نوشته‌ام. این اشتباه ساده، برایم نشانه‌ای از لطف الهی بود. گویی خداوند، پیش از آموزش رسمی، مرا به سوی دانش هدایت کرده بود.

بخش دوم: عشق، اراده و ایمان

عشقی که مسیر را روشن کرد

من کودکی بودم که عاشق شدم و هنوز هم عاشقم. عشق به معرفت، مرا به مطالعه بی‌وقفه کشاند. شب‌هایی که تا صبح کتاب می‌خواندم، تا جایی که چشمانم دیگر نمی‌دیدند. گویی در یک لحظه، درس تمام می‌شد و من در برابر عظمت دانش، ناتوان بودم. یک شب، در خشم و خستگی، کتاب را گشودم و در چشم‌به‌هم‌زدنی، مطالبش را به پایان بردم، اما همه را فراموش کردم. آن شب، گویی شصت سال عذاب کشیدم، اما ثمره‌اش را امروز می‌بینم: هفت یا هشت دیوان شعر و گونی‌ای پر از اشعار، همه از همان یک شب سرچشمه گرفتند.

این عشق، مرا از رها کردن الطاف الهی بازداشت. بسیاری از انسان‌ها این الطاف را می‌بینند، اما آن را رها می‌کنند و به مقصد نمی‌رسند. اما عشق، دنیایی است که مرا در مسیر نگه داشت.

اراده در برابر چالش‌ها

کودکی‌ام را که بیمار بودم و باید لوزه‌ام را عمل می‌کردم. عالمی بزرگ مرا به بیمارستان فیروزآبادی معرفی کرد. مسئول بیمارستان، بدون پرس‌وجو، دستور عمل را اجرا کرد. من، با اراده‌ای قوی، از تزریق آمپول و کمک دیگران خودداری کردم. جراحان برش می‌زدند و من، با قوت قلب، خود را نگه داشتم. این اراده، گویی برای کارهای بزرگ‌تر ذخیره شده بود، اما گاه در مسیرهای دیگر صرف شد.

دیدار با خدا در کودکی

کودک خردی بودم که خدا را دیدم. این دیدار چنان عمیق بود که دیگر هیچ پیامبری برایم رنگ نداشت. نود و پنج درصد اشعارم از خدا سخن می‌گویند و باقی، یا از ائمه اطهار است یا پند و نصیحت. بارها در تدریس‌هایم گفته‌ام: «اللهم عرفنی نفسک»، و اگر خدا را نشناسم، پیامبرش کیست؟ این معرفت، گویی از کودکی در من ریشه دواند و مرا به سوی ایمانی عمیق هدایت کرد.

بخش سوم: نقد ایمان و اصلاح اعتقادات

ضعف ایمان در برابر مشکلات

بسیاری از انسان‌ها در برابر مشکلات، ایمانشان سست می‌شود. اگر شرایط مالی خوبی داشته باشند، از خدا سخن می‌گویند، اما با کوچک‌ترین چالش، امیدشان را از دست می‌دهند. این ضعف ایمان، نگران‌کننده است. ایمان واقعی، انسان را در برابر سختی‌ها مقاوم می‌کند. اگر کسی به خدا باور داشته باشد، حتی اگر گلويش را ببرند، خم به ابرو نمی‌آورد.

اولویت اصلاح اعتقادات

به جای غرق شدن در درس و امور مدرسه، باید مشکلات اعتقادی‌مان را حل کنیم. ایمان به خدا، پایه همه فعالیت‌های دینی و علمی است. بدون این پایه، هیچ تلاشی به بار نمی‌نشیند. خداوند باید توفیق دهد تا این اصلاح صورت گیرد، اما ما نیز باید در این مسیر گام برداریم.

جمع‌بندی

این گفتگوهای صمیمی، سفری است به کودکی‌ام، به لحظه‌های دیدار با خدا، به عشقی که مرا در مسیر معرفت نگه داشت، و به اراده‌ای که در برابر چالش‌ها شکل گرفت. هر خاطره، گویی نشانه‌ای از اقتضائات الهی است که مرا هدایت کرد. این روایت‌ها، دعوتی است به تأمل در ایمان، عشق و معرفت. امیدوارم این مجموعه، شما را به بازنگری در باورهایتان و تقویت پیوند با خداوند دعوت کند.