متن تحقیق

گفتگوهای صمیمی

برگرفته از درس‌گفتارهای آیت‌الله محمدرضا نکونام قدس‌سره، جلسه ۱۲۳۹

مقدمه: سفری در مسیر معرفت و معنویت

سال‌ها پیش، در خلوت شبانه‌ام، با قرآن کریم و آیاتش انس گرفته بودم. این آیات، همچون چراغی در تاریکی، راه را به من نشان می‌دادند. درس‌گفتارهایم، که گاه به‌صورت گذرا در جلسات بیان می‌شدند، از همین انس با قرآن و تأمل در معارف الهی سرچشمه می‌گرفتند. در این گفتگوهای صمیمی، می‌خواهم شما را به لحظه‌هایی ببرم که قلبم با آیه الکرسی و اسرارش گره خورده بود؛ لحظه‌هایی که در آن‌ها، از فناوری‌های نوین تا ختومات معنوی، همه را در خدمت معرفت و کمال به کار گرفتم. این خاطرات، نه‌تنها شرح زندگی من، بلکه دعوتی است به تأمل در عظمت قرآن و نقش آن در زندگی یک عالم دینی.

بخش اول: عالم دینی و ضرورت همگامی با زمان

برخی روزها در جمع طلاب و شاگردانم، از ضرورت همگامی عالم دینی با ابزارهای نوین سخن می‌گفتم. بارها تأکید کردم که عالمی که به کامپیوتر و اینترنت دسترسی ندارد، گویی از کاروان دانش عقب مانده است. اگر عالمی حتی فرش خانه‌اش را بفروشد تا ابزاری برای کسب دانش فراهم کند، کاری عاقلانه کرده است. این سخن، از سر دغدغه‌ای عمیق برمی‌خاست؛ دغدغه‌ای که ریشه در آیات قرآن کریم دارد.

قرآن کریم: وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
ما این ذکر [قرآن] را بر تو نازل کردیم تا برای مردم آنچه را که به سویشان فرو فرستاده شده است بیان کنی و باشد که بیندیشند (سوره نحل، آیه ۴۴).

این آیه، مرا به این باور رساند که عالم دینی باید ابزارهای زمان خود را به خدمت گیرد تا پیام الهی را به بهترین شکل به مردم برساند. در عصری که فناوری، زبان ارتباط با جهان است، چگونه می‌توان بدون آن، رسالت تبیین را به انجام رساند؟ من خود، سال‌ها از این ابزارها بهره بردم تا دانشم را گسترش دهم و با مردم در سراسر جهان ارتباط برقرار کنم. این تجربه، به من نشان داد که فناوری، اگر در خدمت حقیقت باشد، می‌تواند پلی به سوی معرفت الهی بسازد.

بخش دوم: آیه الکرسی، قلب قرآن و کلید معرفت

برخی شب‌ها تا سحر با آیه الکرسی خلوت می‌کردم. این آیه، که قلب قرآن نامیده شده، گویی دریچه‌ای است به سوی اسرار الهی. بارها به شاگردانم گفتم: اگر آیه الکرسی را در شبانه‌روز نخوانید، دلتان کپک می‌زند، زنگار می‌گیرد و از معرفت و کرامت دور می‌مانید.

قرآن کریم: اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ
خداوند، هیچ معبودی جز او نیست، زنده و پاینده است، نه چُرتی او را فرا می‌گیرد و نه خوابی (سوره بقره، آیه ۲۵۵).

این آیه، با ضمائر و اسماء الهی‌اش، گویی روحی است که به قلب مؤمن جان می‌بخشد. من همیشه بر این باور بودم که تلاوت مداوم این آیه، نه‌تنها دل را از سستی و زنگار پاک می‌کند، بلکه راه را به سوی کرامات معنوی و کشف حقایق الهی می‌گشاید. به یکی از شاگردانم که در پی علم کیمیا بود، گفتم: تمام اسرار کیمیا در همین آیه نهفته است. کافی است با اخلاص و تدبر آن را بخوانید و ببینید چه معجزاتی از دلتان سر برمی‌آورد.

بخش سوم: نقدی بر استفاده نادرست از آیه الکرسی

بارها از سوءاستفاده‌ها از آیه الکرسی گله کردم. برخی، این آیه را به طلسم یا ابزار مادی فروکاسته‌اند، گویی با خواندن چندباره آن، بدون تدبر و اخلاص، می‌توانند مشکلاتشان را حل کنند. این‌گونه برخوردها، به دور از حقیقت قرآن است. من همیشه به شاگردانم هشدار می‌دادم که آیه الکرسی را با چیزی قاطی نکنید؛ نه بسم‌الله اضافی، نه اعوذبالله، و نه هیچ ذکر دیگری. این آیه، خود به‌تنهایی کامل است.

قرآن کریم: وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
و از قرآن آنچه را که برای مؤمنان شفاست و رحمت نازل می‌کنیم (سوره اسراء، آیه ۸۲).

این آیه به من آموخت که شفای قرآن، در گرو ایمان و تدبر است. اگر آیه الکرسی را با طمأنینه و توجه به معانی‌اش بخوانید، نه‌تنها مشکلاتتان گشوده می‌شود، بلکه قلب و روحتان به نور الهی روشن می‌گردد. من همیشه می‌گفتم: آیه الکرسی را تنها بخوانید، با ده بندش، بدون شتاب، و ببینید چگونه قدرت و کمال به شما عطا می‌کند.

بخش چهارم: ختومات آیه الکرسی و اسرار معنوی

ختم تعقیبی: موکل و کمال

در جلسات درس، از ختومات آیه الکرسی سخن می‌گفتم. یکی از این ختومات، ختم تعقیبی است که پس از نمازهای واجب انجام می‌شود. به شاگردانم توصیه می‌کردم که پس از سلام نماز، در حالت سجده یا قنوت، آیه الکرسی را بخوانند، بدون عدد مشخص، با طمأنینه و تمرکز. این ختم، موکل می‌آورد؛ یعنی موجوداتی از عالم غیب که حافظ و همراه شما می‌شوند.

این ختم، به قلبم آرامش می‌داد و احساس می‌کردم که ملائکه و موجودات نورانی، به‌واسطه این آیه، با من انس می‌گیرند. به طلاب می‌گفتم: این ختم را با نیت کمال و قوت قلب انجام دهید، نه برای ثواب یا بهشت، بلکه برای اقتدار و زندگی معنوی قوی‌تر.

ختم برای رفع مشکلات: بعزمک رب

یکی دیگر از ختوماتی که بسیار به آن باور داشتم، ختم برای رفع مشکلات بود. به شاگردانم می‌گفتم: اگر گرفتاری دارید، چه بیماری، چه دشمن، چه بدهی، آیه الکرسی را با ده بندش بخوانید و در پایان، بگویید «بعزمک رب». این عبارت، اشاره به رب خاص شماست، همان که شما را می‌شناسد، حتی اگر شما او را نشناسید.

قرآن کریم: وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ
و چون بندگانم از تو درباره من بپرسند، [بگو] من نزدیکم و دعای دعاکننده را چون مرا بخواند اجابت می‌کنم (سوره بقره، آیه ۱۸۶).

این آیه، مرا به این باور رساند که نیت خالص در ختم آیه الکرسی، می‌تواند گره از مشکلات بگشاید. من خود، بارها این ختم را تجربه کردم و دیدم که چگونه مشکلات، از بیماری تا دشمن، با این آیه و نیت «بعزمک رب» حل می‌شوند.

ختم استمراری: ارتباط با اولیای الهی

به شاگردانم می‌گفتم: آیه الکرسی را هر جا هستید، در خیابان، در خانه، در سجده یا قنوت، بخوانید، بدون عدد و بدون شتاب. این ختم استمراری، شما را با اولیای الهی، انبیا، و مؤمنین مرتبط می‌کند. یک روز، در خلوت خودم، این آیه را می‌خواندم و ناگهان احساس کردم دستی مرا گرفته است؛ گویی مؤمنی از عالم غیب با من انس گرفته بود.

ختم پیش از خواب: ارتباطات مغیباتی

یکی از عاداتم این بود که پیش از خواب، آیه الکرسی را می‌خواندم تا خوابم ببرد. این ختم، بدون عدد و بدون طمع، ارتباطات مغیباتی را در خواب و بیداری برایم به ارمغان آورد. به شاگردانم می‌گفتم: این آیه را پیش از خواب بخوانید و ببینید چگونه در خواب و بیداری، حقایق به شما نمایان می‌شود.

ختم تجانس رفقا و خصمی

در جلسات درس، از ختم تجانس رفقا و خصمی سخن می‌گفتم. در ختم تجانس رفقا، بخش «یشفع عنده» را پنج بار به نیت اصحاب کسا تکرار می‌کردم، برای رفع گرفتاری‌ها و حاجات. در ختم تجانس خصمی، بخش «یعلم ما» را پنج بار برای رفع بلایا و دشمنان می‌خواندم. این ختومات، به من و شاگردانم نشان داد که آیه الکرسی، با تکرار بخش‌های خاص، می‌تواند برای حاجات و دفع شرور کارساز باشد.

ختم حصری: برای شداید و مشکلات بزرگ

یکی از ختوماتی که در لحظات دشوار زندگی‌ام به کار بردم، ختم حصری بود. به شاگردانم می‌گفتم: در وقت گرفتاری بزرگ، خطی ذهنی دور خود بکشید، آیه الکرسی را یک بار بخوانید و در پایان، «وهو العلی العظیم» را بارها تکرار کنید تا ختم تمام شود. این ختم، گویی کوه را می‌شکند. من خود، در لحظاتی که کارد به استخوانم رسیده بود، این ختم را انجام دادم و دیدم که چگونه گره‌ها گشوده می‌شود.

ختم بدوی: برای علوم لدنی و مغیبات

در جلسات درس، از ختم بدوی سخن گفتم. این ختم، در آغاز هر چیز، مثل اول ماه یا اول صبح، انجام می‌شود. بخش «الله لا اله الا هو» را چند بار تکرار می‌کنید و سپس آیه را تا آخر می‌خوانید. این ختم، برای کسب علم لدنی و ارتباط با عالم غیب بسیار مجرب است. به شاگردانم می‌گفتم: اگر نتیجه نداد، مرا لعنت کنید! این ختم، قلبم را به سوی مغیبات باز کرد و مرا با حقایق الهی آشنا ساخت.

ختم نذری: برای رفع مشکلات

یکی دیگر از ختوماتی که به آن باور داشتم، ختم نذری بود. به شاگردانم توصیه می‌کردم: آیه الکرسی را رو به قبله، در خلوت و بدون سر و صدا، به نیت معصومین یا عالمان و مؤمنین بخوانید. این ختم، برای رفع مشکلات و گرفتاری‌ها بسیار کارساز است. من خود، بارها این ختم را به نیت پدر و مادرم یا ائمه معصومین انجام دادم و گشایش‌های عجیبی دیدم.

ختم نذری نوری: برای صیانت باطن

در جلساتم، از ختم نذری نوری سخن می‌گفتم، به‌ویژه به نیت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها. این ختم، برای صیانت باطن و کسب صفای معنوی است. به شاگردانم می‌گفتم: اگر این ختم را به نیت حضرت زهرا انجام دهید و نتیجه نگرفتید، مرا لعنت کنید! این ختم، گویی آب حیات است که بر دل می‌ریزد و آن را خنک می‌کند.

روایت: وَلَوْلَا فَاطِمَةُ لَمَا خَلَقْتُكُمَا
اگر فاطمه نبود، شما [پیامبر و علی] را خلق نمی‌کردم.

این روایت، مرا به این باور رساند که حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، محور معنوی عالم است. ختم نذری نوری به نیت ایشان، قلبم را روشن کرد و مرا به سوی صفا و کمال هدایت نمود.

بخش پنجم: الزام به نذر و ارادت به ائمه

از کودکی، مادرم مرا به خواندن دو رکعت نماز برای امام زمان علیه‌السلام تشویق می‌کرد. بیش از شصت سال است که این نذر را هر شب، پس از نماز عشا، به جا می‌آورم. حتی یک شب هم نشده که این نماز را ترک کنم. این الزام، نشانه ارادتم به ولایت است و مرا به سوی کمال و معرفت هدایت کرده است.

قرآن کریم: وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ
و کسانی که ایمان آورده‌اند، به خدا محبت بیشتری دارند (سوره بقره، آیه ۱۶۵).

این آیه، مرا به این باور رساند که محبت به خدا و اولیای الهی، قلب مؤمن را زنده می‌کند. نذر برای ائمه، گویی پیمانی است که مرا به ایشان نزدیک‌تر کرد و زندگی‌ام را سرشار از نور و برکت نمود.

جمع‌بندی: سفری در مسیر قرآن و معرفت

این خاطرات، که از دل درس‌گفتارهایم برآمده‌اند، حکایت سفری است در مسیر قرآن و معرفت. از ضرورت همگامی با فناوری‌های نوین تا انس با آیه الکرسی و ختوماتش، همه و همه مرا به این باور رساندند که عالم دینی باید با زمان خود پیش رود و قلبش را با نور قرآن روشن کند. آیه الکرسی، با عظمت بی‌نظیرش، نه‌تنها دل را از زنگار پاک می‌کند، بلکه راه را به سوی کرامات و علوم باطنی می‌گشاید. ختم نذری نوری به نیت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، گویی کلیدی است که درهای مغیبات را باز می‌کند و قلب را به صفا و کمال می‌رساند. این گفتگوهای صمیمی، دعوتی است به شما، خواننده گرامی، تا با قرآن و اولیای الهی انس گیرید و راه کمال را بپویید.