الاسفار الاربعه جلد 9 جلسه 185

متن تحقیق




نوار اسفار – جلد نهم – شماره ۱۸۵

برگرفته از درس‌گفتارهای آیت‌الله محمدرضا نکونام قدس‌سره

نوار اسفار – جلد نهم – شماره ۱۸۵

بخش نخست: صحیفه نفس و نشر صحف در قیامت

هر آن‌چه انسان در این جهان به مقدار ذره‌ای از خیر یا شر انجام دهد، اثر آن به‌تمامی در صحیفه نفس یا در صحیفه‌ای والاتر از نفس ثبت می‌گردد. این صحیفه منحصر به یک یا دو لوح نیست؛ بلکه تمام عالم صحیفه است و همه موجودات از یکدیگر عکس می‌گیرند تا به حضرت حق تعالی می‌رسد.

نکته کلیدی:
در قرآن کریم، سخن از «صحف» به‌صورت جمع است، نه مفرد: «فِی صُحُفٍ مُکْرَمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَیْدِی سَفَرَةٍ کِرَامٍ بَرَرَةٍ» (عبس: ۱۳-۱۶). این صحف، هم والا و هم پاکیزه‌اند و در دستان سفیران الهی و روشندلان قرار دارند.

هنگام برپایی قیامت و زمانی که غفلت از شواغل حیات دنیوی و ورودی‌های حسی کنار رود، انسان به صفحه باطن و لوح ضمیر خود متوجه می‌شود. این همان مراد از آیه شریفه است:

وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ

ترجمه: «و آن‌گاه که صحیفه‌ها گشوده و نشر شود.»

کسی که در غفلت از احوال نفس و حساب حسنات و سیئات خویش بوده، با گشوده شدن غطا می‌گوید:

مَا لِهَذَا الْکِتَابِ لَا یُغَادِرُ صَغِیرَةً وَلَا کَبِیرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا

ترجمه: «این کتاب چیست که هیچ کوچک و بزرگی را فروگذار نکرده مگر آن‌که احصا کرده است.»

بخش دوم: حدیث قیس بن عاصم و قرین دائمی انسان

از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت است که به قیس بن عاصم فرمود:

«یا قَیْسُ، إِنَّ مَعَ الْعِزِّ ذُلًّا، وَمَعَ الْحَیَاةِ مَوْتًا، وَمَعَ الدُّنْیَا آخِرَةً، وَإِنَّ لِکُلِّ شَیْءٍ رَقِیبًا وَعَلَیْهِ حَسِیبًا، وَإِنَّ لِکُلِّ أَجَلٍ کِتَابًا، وَإِنَّهُ لَابُدَّ لَکَ مِنْ قَرِینٍ یُدْفَنُ مَعَکَ وَتُدْفَنُ مَعَهُ، وَهُوَ حَیٌّ وَأَنْتَ مَیِّتٌ، فَإِنْ کَانَ کَرِیمًا أَکْرَمَکَ وَإِنْ کَانَ لَئِیمًا أَسْلَمَکَ، ثُمَّ لَا یُحْشَرُ إِلَّا مَعَکَ وَلَا تُحْشَرُ إِلَّا مَعَهُ، وَلَا تُسْأَلُ إِلَّا عَنْهُ، فَلَا تَجْعَلْهُ إِلَّا صَالِحًا، فَإِنَّهُ إِنْ صَلَحَ أَنِسْتَ بِهِ وَإِنْ فَسَدَ لَا تَسْتَوْحِشُ إِلَّا مِنْهُ، وَهُوَ عَمَلُکَ.»

این قرین، همان اعمال انسان است که در قبر و قیامت همراه اوست؛ اگر کریم باشد، او را اکرام می‌کند و اگر لئیم باشد، او را به عذاب می‌سپارد.

بخش سوم: کلام منسوب به فیثاغورس و صورت‌دهی روحانی افعال

از اقوال حکمای پیشین نقل شده که هر فکر، گفتار و کردار انسان، صورتی روحانی یا جسمانی پدید می‌آورد:

اگر حرکت غضبی یا شهوی باشد، ماده‌ای برای شیطان می‌گردد که در حیات و پس از مرگ مانع ملاقات نور می‌شود. اما اگر حرکت عقلی باشد، ملکی می‌گردد که در دنیا مونس و در آخرت راهنما و هم‌نشین به سوی جوار رحمت الهی است.

بخش چهارم: صورت اخروی انسان، نتیجه اعمال و ملکات اوست

صورت هر انسان در آخرت، غایت اعمال و افکار او در دنیاست. بهشت و جهنم، حور و قصور، نهرها و میوه‌ها، عقرب و مار، همه صورت باطنی اعمال و ملکات‌اند.

إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

ترجمه: «جزا داده نمی‌شوید مگر آنچه را که خود عمل می‌کردید.»

جزا عین عمل است، نه به عمل؛ همان‌گونه که بهشت نه به بها و نه به بهانه، بلکه به لطف و عنایت الهی عطا می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

انسان در آخرت از معارف و معتقدات خویش متکون می‌شود. اگر معرفت قدسی و شناخت خداوند و ملائکه و کتب و رسل باشد، لامحاله از اهل ملکوت اعلی و قرب أدنی است. و اگر شهوات مذمومه و أمانی باطله باشد، از اهل سجین و نار جحیم خواهد بود. خلود در نار مخصوص أئمة الکفر و طواغیتی است که در برابر اولیای معصومین علیهم‌السلام ایستادند.

با نظارت صادق خادمی


دستیار تحلیل محتوا (Agentic V50)

صادق خادمی؛ دعوتی به عمیق‌تر اندیشیدن

مناسب برای: عموم مخاطبان و بازنویسی مفهومی (حالت پیش‌فرض).

روی هوش مصنوعی مورد نظر کلیک کنید. پرامپت به صورت خودکار کپی می‌شود.
قابلیت ویژه (هم اکنون غیرفعال است و عرضه نمی شود): می‌توانید قبل از کلیک، بخشی از متن مقاله را انتخاب (Highlight) کنید تا ماشین فقط همان بخش را واکاوی کند!

چسباندن (Paste): 📱 موبایل: (نگه داشتن انگشت + Paste) | 💻 کامپیوتر: (کلید Ctrl + V)
تحقیق بعدی (شماره 140403002500186)