فریده نخست: ایمان و کفر، دو قطب متضاد وجود آدمی‌اند که همه فضیلت‌ها و رذیلت‌های اخلاقی بر محور آن‌ها می‌چرخند. هر که ایمان را به کمال یافت، به کمال اخلاقی رسید و هر که از کفر بری شد، از همه رذایل اخلاقی پاک گردید.

1. ایمان لسانی: پایین‌ترین مرتبه؛ همان اقرار زبانی بدون تصدیق قلبی. این مرتبه همان «اسلام» ظاهری است که خون و مال و ناموس صاحبش را حفظ می‌کند. پیامبر فرمود: «قولوا لا إله إلا الله تفلحوا» و فرمود: «من قال لا إله إلا الله دخل الجنة»؛ این مرتبه، همان است که ادنی مراتب ایمان شمرده شده.
2. ایمان قلبی تقلیدی (تعبدی): تصدیق قلبی بدون برهان و تحقیق؛ سالک می‌گوید: «هر چه خدا و رسول گفته، قبول دارم، هر چند نفهمم چیست». این مرتبه، ایمان اکثر مؤمنین پاک‌باخته عوام است که دلشان استوار است، هر چند دلیل برهانی ندارند.
3. ایمان برهانی (تحقیقی): تصدیقی که از راه برهان فلسفی و علمی حاصل شده است. این مرتبه، ایمان علمای نُظّار و اولوا الأفكار است؛ کسانی که صاحب فکرند و بر مغز خویش کشت و کار می‌کنند، نه بر مغز دیگران.
4. ایمان عیانی (شهودی): دیدن و لمس حقیقت ایمان با چشم دل؛ نه از راه فلسفه، که از راه شهود و عرفان. این مرتبه، ایمان اولیاء الله و اهل کشف و شهود است.

• آتش را کسی در ذهن تصور می‌کند، کسی می‌نویسد، کسی از دور می‌بیند، کسی نزدیک می‌شود و گرم می‌شود، کسی داخل آتش می‌رود و می‌سوزد، و کسی چون آهن گداخته، خود آتش می‌گردد.
• پروانه دور شمع: یکی از پشت شیشه خود را می‌کوبد، یکی داخل اتاق می‌آید، یکی واقعاً در شعله می‌سوزد، و یکی با شعله یکی می‌شود.
• «تا نیست نگردی ره به پستت ندهند»؛ سالک باید در عشق بسوزد تا نور بدهد، چون شمع که اشک دارد و دود نمی‌کند.

نتیجه‌گیری بخش: ایمان، نردبانی است چهارپله از خاک تا افلاک؛ از لسان تا شهود. هر که در این نردبان بالاتر رود، به اخلاق الهی نزدیک‌تر شود. و کفر نیز مراتبی دارد که در بخش‌های آتی خواهد آمد. اما یادمان باشد که گوهر ایمان، درد است و سوز است و سوختن در شعله عشق الهی.