متن تحقیق

بررسی آگاهی، قلب و معرفت در نظام انسانی

برگرفته از درس‌گفتارهای صادق خادمی

بخش یازدهم: معیارهای تشخیص حقیقت آگاهی و مراتب قلب

معیارهای ارزیابی صحت آگاهی‌های واردشده به ذهن

ذهن انسان برای قضاوت درباره آگاهی‌های ورودی، نیازمند ابزارهایی است که بتواند میان حقیقت و کذب تمایز نهد. هر آگاهی دارای منطقی درونی است و با ارجاع به منطق فهم، می‌توان صحت یا سقم آن را تشخیص داد. اگر انسان به قلب رسیده و در آن سر یافته باشد و سرش از حکمت برخوردار گردد، حکمت به عنوان معیار برتر ارزیابی امور عمل می‌کند.

حکمت عبارت است از شناخت مکان مناسب هر چیز، زمان مناسب آن و اندازه مناسبش، همراه با توانایی اجرای این سه عنصر در عمل. حکمت همچون چراغی فراگیر، آگاهی‌ها را محک می‌زند و قضاوت می‌کند که کدام درست و کدام نادرست است.

حاکمیت معده بر آگاهی انسانی

غذایی که انسان مصرف می‌کند، به معده وارد می‌شود و معده ویتامین‌ها و پروتئین‌ها را جذب کرده، به سلول‌های بدن منتقل می‌کند. سلول‌های بدن، سازندگان آگاهی انسان هستند. بنابراین، نوع تغذیه معده مستقیماً بر کیفیت آگاهی تأثیر می‌گذارد.

برای نمونه، کمبود ویتامین B1 در بدن، صبر انسان را کاهش می‌دهد. در جلسه آتی، غذاهایی که صبر را تضعیف می‌کنند، بررسی خواهد شد.

مراتب و درجات قلب

قلب دارای درجات متفاوتی است. قرآن کریم از «قلوب» سخن می‌گوید، نه یک قلب واحد. قلب عنوانی کلی و تشکیکی است و مراتب گوناگون دارد.

قلبی ضعیف داریم که گیرندگی‌اش اندک است و آگاهی‌های کمی می‌پذیرد، و قلب‌هایی داریم به وسعت کائنات که تمامی عالم را در خود جای می‌دهند. عقل نیز چنین است: برخی کندفهم و بلیدند، برخی به نبوغ می‌رسند و بیست سال جلوتر از دانشمندان زمان خود، حقایق را درک می‌کنند.

نشانه گشایش قلب باطنی

بزرگ‌ترین نشانه رسیدن به قلب، بست است. صاحب قلب با دیگران سازگار است، به آن‌ها گیر نمی‌دهد و تعامل و انس دارد. هرچه انس بیشتر باشد، قلب ظرفیت بالاتری دارد و درجه‌اش برتر است.

ارتباط قلب باطنی و قلب ظاهری

قلب باطنی، سیگنال‌های خود را ابتدا به قلب ظاهری (گوشتی) می‌فرستد. قلب گوشتی این سیگنال‌ها را دریافت کرده و به مغز و سایر اعضای بدن منتقل می‌کند. بنابراین، ارتباط باطن انسان، نخست از طریق قلب پمپ‌کننده خون (عضو دستگاه گردش خون) برقرار می‌شود.

جمع‌بندی بخش یازدهم

تشخیص حقیقت آگاهی، نیازمند سه ابزار است: حواس (احتمال)، منطق (یقین صوری) و حکمت (یقین فراگیر). معده از طریق تغذیه، بر آگاهی حاکم می‌شود. قلب دارای مراتب تشکیکی است و گشایش آن با بست و انس سنجیده می‌شود. ارتباط باطن و ظاهر، از قلب گوشتی آغاز می‌گردد. این نظام، همچون شبکه‌ای درهم‌تنیده، انسان را به سوی معرفت کامل هدایت می‌کند.