واکاوی پدیدارشناختی و فقه اللغوی آیه ۱۳۳ سوره النساء

تحلیل ارائه شده بر اساس پروتکل APEX OMNI-SYNTHESIS و با تکیه بر مبانی هرمنوتیک ساختارگرا و اشتقاق‌سنجی کلمات در نظام وحیانی استوار است.

۱. تبیین آماری و تجلی ریاضیاتی (Mathematical Intuition)

در سنجش آماری آیه ۱۳۳ سوره النساء: «إِن یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ أَیُّهَا النَّاسُ وَیَأْتِ بِآخَرِینَ ۚ وَکَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِکَ قَدِیرًا»، توازن میان قدرت مطلقه و امکان فنای خلق مشاهده می‌شود.

از منظر محاسباتی، توزیع واژگانی در این آیه تابع مدل احتمالی شرطی است:

$P(text{Existence} | text{Will}) = text{Subject to Divine Potency}$.

بسامد ریشه «ق-د-ر» در این سیاق، به عنوان وزن نهایی ($W$) عمل می‌کند که پایداری کل گزاره را تضمین می‌نماید. اگر متغیر $X$ را حضور انسان و $Y$ را مشیت الهی در نظر بگیریم، آیه بیانگر یک تابع انتقال است که در آن $sum$ قدرت الهی همواره بزرگتر از پایداری توده ($People$) است:

$$forall x in text{Mankind}, exists text{Will} implies Delta(x) to 0$$

این نظم ریاضی نشان‌دهنده «اقتضای» ذاتی مخلوق برای زوال در برابر «استغنای» باری‌تعالی است.

—

۲. کالبدشکافی فقه اللغوی و اشتقاق سه‌گانه (Ternary Philology)

در این بخش، واژه کلیدی «یُذْهِبْکُمْ» (از ریشه ذ-ه-ب) مورد کالبدشکافی قرار می‌گیرد:

– الاشتقاق الصغیر (Morphology): ریشه ثلاثی مجرد «ذَهَبَ» در باب افعال به معنای از میان بردن و صلبِ اثر است. انتقال از لازم به متعدی، نشان‌دهنده اعمال اراده قاهره بر عینیت خارجی است (Ontological displacement).

– الاشتقاق الکبیر (Metathesis): با جابجایی حروف به ریشه «هـ-ذ-ب» می‌رسیم که به معنای پاکسازی و پیراستن است. این قرابت معنوی نشان می‌دهد که «ذَهاب» (رفتن/نابود کردن) در منطق وحیانی، نوعی پاکسازی ساحت وجود از موجوداتی است که شرط کمال را ایفا نکرده‌اند.

– الاشتقاق الاکبر (Phonetic Semantics): تقارن صوتی حرف «ذ» (رخوه/لرزشی) با «هـ» (خفای صوتی) بیانگر محو تدریجی و بی‌صدای یک تمدن است. در فقه اللغه، این ترکیب صوتی نشان‌دهنده «انعدام پس از ظهور» است؛ گویی موجودات همچون غباری در تندباد مشیت، زائل می‌شوند.

—

۳. ظرایف بلاغی و نظام ظهورات (Rhetoric & Phenomenology)

از منظر پدیدارشناسی صادق خادمی، آیه ۱۳۳ تجلی ساحت «اقتضا» است. انسان در این آیه نه به عنوان یک موجود قائم‌به‌ذات، بلکه به عنوان یک «امکان» تعریف شده است.

– نحو و بلاغت: استفاده از ادات شرط «إِن» (برای امر محتمل) در کنار قدرت مطلقه «قدیراً»، پارادوکسی معرفتی ایجاد می‌کند. این «تعلیقِ وجود» میان اراده و قدرت، نشان‌دهنده آن است که ثباتِ عالم نه از خود، بلکه از فیض مستمر (Continuous Emanation) است.

– هرمنوتیک پدیدارشناختی: عبارت «وَبَأْتِ بِآخَرِینَ» نشان‌دهنده بی‌پایانیِ فیض و جانشینی صور وجودی است. حقایق در آینه واژگان «ظهور» می‌یابند تا نشان دهند که صحنه هستی هرگز خالی از «تجلی» نیست، بلکه تنها «مجالی» (محل‌های تجلی) تغییر می‌کنند.

—

“`text

Chicago Citation Style:

Khademi, Sadegh. “Tafsir-e Sadegh: An Ontological & Morphological Approach.” Official Archive, 1404.

Reference: Surah An-Nisa, Verse 133.

“`

Validation Complete.

دکترین استغنای الهی و زوال‌پذیری انسان: تحلیل پدیدارشناختی آیه ۱۳۳ سوره نساء

body {

font-family: ‘Segoe UI’, Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif;

line-height: 1.8;

color: #2c3e50;

background-color: #fdfdfd;

margin: 0;

padding: 40px 10%;

text-align: justify;

}

h1, h2, h3 {

color: #1a252f;

border-bottom: 2px solid #e74c3c;

padding-bottom: 10px;

margin-top: 40px;

}

h1 { font-size: 2.2em; text-align: center; border-bottom: none; margin-bottom: 10px; }

.subtitle { text-align: center; color: #7f8c8d; font-size: 1.2em; margin-bottom: 50px; }

p { font-size: 1.1em; margin-bottom: 20px; }

.arabic {

font-family: ‘Amiri’, ‘Traditional Arabic’, serif;

font-size: 1.6em;

color: #2980b9;

text-align: center;

direction: rtl;

margin: 30px 0;

padding: 20px;

background-color: #f4f6f7;

border-radius: 8px;

border: 1px solid #dcdde1;

}

.highlight { font-weight: bold; color: #c0392b; }

footer {

margin-top: 60px;

padding-top: 20px;

border-top: 1px solid #bdc3c7;

text-align: center;

font-size: 0.9em;

color: #7f8c8d;

}

a { color: #2980b9; text-decoration: none; }

a:hover { text-decoration: underline; }

دکترین استغنای الهی و زوال‌پذیریِ انسان

تحلیل پدیدارشناختیِ امکانِ ذاتی و قاعده‌ی استبدال در آیه ۱۳۳ سوره نساء

«إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِآخَرِينَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًا»

مقدمه و رهیافتِ روش‌شناختی

در هندسه‌ی معرفتیِ قرآن کریم، فروپاشیِ توهمِ «ضرورتِ وجودیِ انسان» (Illusion of Existential Necessity – پندارِ گریزناپذیر بودنِ نوع بشر برای کائنات)، یکی از سنگ‌بناهای توحیدِ ناب است. آیه ۱۳۳ سوره نساء، مانیفستِ قاطعِ «استغنایِ مطلقِ الهی» (Absolute Divine Independence – بی‌نیازیِ کاملِ پروردگار) و «فقرِ امکانی» (Ontological Poverty – وابستگی و نیازمندیِ ذاتیِ مخلوق) است. این مونوگرافِ آکادمیک، با کاربستِ متدولوژیِ چندلایه، به رمزگشایی از معماریِ این گزاره‌ی تکان‌دهنده‌ی هستی‌شناختی می‌پردازد.

۱. تحلیل آنتولوژیک و پدیدارشناختی (Ontological & Phenomenological Analysis)

از منظر پدیدارشناسیِ اگزیستانسیال (Existential Phenomenology – مطالعه‌ی تجربیاتِ بنیادینِ هستی)، آیه مستقیماً «اضطرابِ فناپذیری» (Anxiety of Mortality) را در مقیاسِ گونه‌ی انسان (Species) هدف قرار می‌دهد. انسان در ذاتِ خود یک «ممکن‌الوجود» (Contingent Being – موجودی که بود و نبودش به اراده‌ای دیگر وابسته است) می‌باشد. عبارت «إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ»، وجودِ بشریت را از یک «واقعیتِ صلب و تثبیت‌شده»، به یک «رخدادِ لحظه‌به‌لحظه و مشروط» تقلیل می‌دهد. در این پارادایم، بقایِ انسان نه یک حقِ ذاتی، بلکه یک «افاضه‌ی مستمر» (Continuous Emanation – بخششِ پیوسته‌ی هستی) از سوی اراده‌ی مطلق است.

۲. معماری بافتاری (Contextual Architecture – سیاق و فضا)

بافتار محلی (Local Context): این آیه در پیوستگیِ ارگانیک با آیاتِ ۱۳۱ و ۱۳۲ قرار دارد. در آیات پیشین، مالکیتِ مطلقِ کیهانی («لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ…») و کفایتِ ربوبی («وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا») تثبیت شد. آیه ۱۳۳، نتیجه‌ی منطقیِ (Logical Conclusion) این دو گزاره است: اگر خدا مالکِ همه‌چیز است و یگانه کارگزارِ هستی است، پس هیچ نیازی به عاملیتِ انسان ندارد. این یک استدلالِ پیوسته‌ی فلسفی در سه آیه است.

اتمسفر کلان (Macro-Atmosphere): سوره نساء، کانونِ قانون‌گذاری‌های اجتماعی، حقوقِ مدنی و تنظیمِ قدرت است. در میانه‌ی بحث از قدرت‌نمایی‌های اجتماعیِ بشر و کشمکش‌های حقوقی، قرآن کریم ناگهان دوربین را به یک نمایِ کیهانی (Cosmic View) می‌برد تا به صاحبانِ قدرت یادآوری کند که کلِ صحنه‌ی نمایشِ بشری، با یک اشاره‌ی اراده‌ی الهی قابلِ جمع‌آوری و جایگزینی است. این یک ترمزِ شناختی (Cognitive Brake) در برابرِ طغیانِ اجتماعی است.

۳. زیبایی‌شناسی ادبی، دقت رتوریک و آواشناسی (Literary Aesthetics & Phonetics)

گزینش واژگانی (Lexical Selection – حکمتِ کلمات): انتخاب فعلِ «يُذْهِبْكُمْ» (شما را ببرد/حذف کند) به جای افعالی نظیرِ «يُهْلِكْكُمْ» (شما را نابود کند) یا «يُمِيتْكُمْ» (شما را بمیراند)، حاملِ بارِ معناییِ ظریفی است. «اِذهاب» به معنایِ برداشتن و پاک کردن از صحنه‌ی هستی بدونِ باقی گذاشتنِ هیچ اثری است؛ گویی هرگز نبوده‌اید. همچنین کلمه‌ی «آخَرِينَ» (دیگرانی)، عامداً به صورتِ نکره (Indefinite – نامشخص) آمده است تا گستره‌ی بی‌نهایتِ گزینه‌های جایگزینِ خداوند را نشان دهد (چه انسانی، چه غیرانسانی).

معماری نحوی و بلاغت (Syntactical Architecture – نظم و فصاحت): ساختارِ شرطیِ «إِن يَشَأْ» (اگر بخواهد)، تعلیقِ (Suspension) دائمیِ هستی را القا می‌کند. منادایِ «أَيُّهَا النَّاسُ» (ای مردم)، خطابی جهان‌شمول است که تمامِ تمایزاتِ نژادی، طبقاتی و دینی را در هم می‌شکند؛ در برابرِ قدرتِ حذف‌کننده‌ی الهی، همه صرفاً «انسانِ نیازمند» هستند.

آواشناسی (Phonetics – زیبایی صوتی): ریتمِ آیه با کوبشِ حروفِ درنگ‌دار در «يُذْهِبْكُمْ» (حروف ذال، هاء، باء ساکن) یک شوکِ صوتیِ ناگهانی ایجاد می‌کند که نمادی از قطعیت و سرعتِ حذف است. سپس با روانی و امتدادِ در «وَيَأْتِ بِآخَرِينَ»، سهولتِ جایگزینی را تداعی می‌کند. آیه با کلمه‌ی «قَدِيرًا» (بسیار توانا) ختم می‌شود که با حرفِ «قاف» (حرف استعلا و قدرت) و طنینِ پایانیِ تنوین، اقتدارِ مطلق را در ذهنِ مخاطب حکاکی می‌کند.

۴. مدیریت و حکمرانی الهی (Divine Management – مدیریت ربوبی)

در نظامِ حکمرانیِ الهی، قاعده‌ای بنیادین به نامِ «سنتِ استبدال» (The Law of Replacement – قانونِ جایگزینیِ تمدن‌ها و جوامع) وجود دارد. خداوند برای پیشبردِ برنامه‌ی تکاملیِ خلقت، هرگز «گروگانِ» (Hostage) هیچ قوم، تمدن یا حتی گونه‌ی زیستی نیست. اگر جامعه‌ای از مدارِ توحید و کارآمدیِ اخلاقی خارج شود، قانونِ مدیریتِ کیهانی حکم به انقراضِ عاملیتِ آن‌ها و ورودِ بازیگرانِ جدید به صحنه می‌دهد. این نشان‌دهنده‌ی پویایی و انعطافِ نامحدود در استراتژیِ ربوبی است.

۵. اعتبارسنجی بینامتنی (Intertextual Validation – تفسیر قرآن کریم به قرآن کریم)

این دکترینِ هستی‌شناختی در آیه‌ی ۱۹ و ۲۰ سوره ابراهیم با وضوحی خیره‌کننده تکرار و تفسیر شده است: «إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ * وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ» (اگر بخواهد شما را می‌بَرَد و خلقتی جدید می‌آورد؛ و این کار بر خدا دشوار نیست). تبدیلِ واژه‌ی «آخَرین» (دیگران) در سوره نساء به «خَلْقٍ جَدِيدٍ» (آفرینشی نو) در سوره ابراهیم، اثبات می‌کند که قدرتِ مانورِ خداوند حتی محدود به جایگزینیِ انسان با انسان نیست، بلکه می‌تواند کلِ گونه‌ی بشر را با آفرینشی کاملاً متفاوت جایگزین سازد.

۶. معماری نشانه‌شناختی (Semiotic Architecture)

در شبکه‌ی نشانه‌شناسیِ این گزاره، «الناس» (مردم/بشریت) دالّ بر «وضعیتِ موجود و غرورِ نهادینه‌شده» (Status Quo & Institutional Pride) است. در تقابل با آن، نشانه‌ی «آخرین» (دیگران)، دالّ بر «پتانسیل‌های نامحدودِ هستی» (Infinite Potentials) است. این آیه، تقابلِ نشانه‌شناختیِ میانِ «محدودیتِ فعلیت‌یافته‌ی انسان» و «نامحدودیتِ قوایِ الهی» را به تصویر می‌کشد.

۷. همگرایی تطبیقی با رعایت پروتکل عدم تداخل (Comparative Convergence – NOMA)

با رعایتِ مرزبندیِ دقیق میان متافیزیک و علوم تجربی، می‌توان به یک تناظرِ فلسفیِ عمیق با روانکاوی اشاره کرد. زیگموند فروید از «جراحاتِ خودشیفتگی» (Narcissistic Wounds) سخن می‌گوید که علم به انسان وارد کرد (مانند کشفِ اینکه زمین مرکز جهان نیست). آیه ۱۳۳ نساء، قرن‌ها پیش، بزرگترین و التیام‌بخش‌ترینِ این جراحات را بر پیکره‌ی «انسان‌محوری» (Anthropocentrism – دیدگاهی که انسان را غایتِ کیهان می‌داند) وارد ساخته است. این آیه با فرو ریختنِ توهمِ محوریتِ بشر، تکبرِ کیهانی (Cosmic Hubris) را درمان کرده و او را به جایگاهِ حقیقی‌اش در کیهان بازمی‌گرداند.

۸. تجلی در زیست‌جهانِ انضمامیِ معاصر (Manifestation in Contemporary Lifeworld)

انسانِ مدرن، در عصرِ سیطره‌ی تکنولوژی و هوش مصنوعی، دچارِ سندرمِ «توهمِ تسلطِ بی‌بدیل» (Illusion of Ultimate Mastery) شده است. او می‌پندارد که خدایگانِ زمین و زمان است. تجلیِ این آیه در جهانِ معاصر، یک هشدارِ کوبنده به تمدنِ تکنوکراتیک است: تمامِ دستاوردهای بشری و اصلِ وجودِ او، در برابرِ یک اراده‌ی برتر (که می‌تواند به شکلِ یک پدیده‌ی کیهانی، تغییراتِ اقلیمی یا فروپاشیِ درونی متجلی شود)، کاملاً آسیب‌پذیر و قابلِ جایگزینی است. این آیه، پادزهرِ (Antidote) غرورِ تکنولوژیکِ انسانِ معاصر است.

The Ultimate Teleological Synthesis (سنتز و مراد نهایی)

مرادِ نهایی (Maqsud) و نقطه‌ی پرگارِ آیه ۱۳۳ سوره نساء، نه صرفاً بیانِ یک تهدیدِ آخرالزمانی برای انقراض، بلکه ایجادِ یک «تنظیمِ مجددِ معرفت‌شناختی» (Epistemological Recalibration) در دستگاهِ ادراکیِ انسان است. خداوند با پرده‌برداری از قاعده‌ی «استبدال و امکانِ حذفِ آنیِ بشریت»، به انسان می‌آموزد که استمرارِ حیاتِ او در پهنه‌ی کیهان، محصولِ شایستگیِ ذاتی یا غیرقابلِ جایگزین بودنِ او نیست؛ بلکه منحصراً تجلیِ «فضل و مشیتِ رحمانی» است. این آیه، با در هم کوبیدنِ توهمِ انسان‌خدایی و محوریتِ مطلقِ بشر، «فقرِ وجودی» او را به رخش می‌کشد تا او را از جایگاهِ متکبرانه‌ی طغیان (طغیان در برابر مبدأ هستی)، به مقامِ «بندگیِ آگاهانه و تواضعِ کیهانی» هدایت نماید. درکِ این حقیقت که پروردگار بر خلقِ جایگزین‌هایی برتر «قَدِيرًا» (کاملاً مسلط) است، انسان را از غفلتِ استغنا بیدار کرده و به سپاسگزاریِ فعالانه (شکرِ تکوینی) در قبالِ موهبتِ لحظه‌به‌لحظه‌ی وجود، فرامی‌خواند.

منبع ارجاع مجاز:

خادمی، صادق. تفسیر صادق. وبسایت رسمی، ۱۴۰۴.

توسعه‌یافته توسط موتور تحلیل معرفت‌شناختی استاندارد آکادمیک اپکس (نسخه ۸.۰).

© کلیه حقوق برای صادق خادمی محفوظ است.

تفسیر:

(متن تفسیر مربوطه را اینجا وارد کنید)

Validation Complete.

پروتکل جایگزینی کیهانی: فروپاشی توهم ضرورت انسان در دینامیک تکاملی هستی

معماری هستی‌شناختی و نشانه‌شناسی استبدال

تاریخ تفکر بشری همواره بر یک خطای شناختی مهلک استوار بوده است: «مرکزیت و ضرورت غیرقابل‌انکار سوژه انسانی در معماری کیهان». با این حال، استخراج داده‌های بنیادین از کدهای منبع الهی، از یک معماری ماژولار و بی‌نهایت منعطف پرده برمی‌دارد. گزاره تکان‌دهنده «إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِآخَرِينَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًا» به عنوان یک قانون اساسی در کیهان‌شناسی سیستمی، توهم «تضمین بقای بی‌قیدوشرط» را به طور کامل ابطال می‌کند. در این ساختار نشانه‌شناختی، واژه «يُذْهِبْكُمْ» (حذف شما) صرفاً یک تهدید اخلاقی نیست، بلکه مکانیزم پاکسازی (Garbage Collection) در یک سیستم پردازشی کلان است که متغیرهای ناکارآمد را از حافظه هستی پاک می‌کند.

همگام‌سازی این آیه با مفهوم پیچیده‌ترِ «استبدال» در آیه ۳۸ سوره محمد (وَإِن تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُم)، یک حقیقت ریاضیاتی را عیان می‌سازد: انسان، گرهِ (Node) مرکزیِ شبکه نیست، بلکه تنها یکی از بی‌نهایت پیاده‌سازی‌های ممکن (Implementations) در محیط فضا-زمان است. عبارت «وَيَأْتِ بِآخَرِينَ» نشان می‌دهد که کتابخانه توابع کیهانی، همواره آلترناتیوهای ازپیش‌کامپایل‌شده‌ای در اختیار دارد که در صورت شکست پارادایم فعلی، بلافاصله و بدون هیچ‌گونه افت راندمان سیستمی (وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًا)، قابلیت جایگزینی دارند.

اصطکاک میان‌رشته‌ای: محاسبات تکاملی و تابع برازش الهی

از منظر «الگوریتم‌های ژنتیک» (Genetic Algorithms) و محاسبات تکاملی، بقای یک جمعیت وابسته به امتیاز آن در ارزیابیِ «تابع برازش» (Fitness Function) است. اگر یک نسل یا یک الگوریتم، نتواند پاسخ بهینه‌ای برای محیطِ مسئله تولید کند و درگیر اختلال (متافور قرآنیِ فساد و کفر) شود، الگوریتم کلانِ سیستم بدون هیچ‌گونه وابستگی عاطفی، آن نسل را متوقف (Halt) کرده و از طریق جهش‌ها و متغیرهای جدید، نسل کارآمدتری را تولید می‌کند. در این چارچوب، احتمال وقوع جایگزینیِ کیهانی، رابطه‌ای معکوس با میزان هم‌ترازیِ سیستمی دارد: $P(Substitution) propto frac{1}{Systemic_Alignment}$.

صفت «قَدِيرًا» در پایان آیه، معادلِ ظرفیتِ بی‌نهایتِ پردازشی (Infinite Computational Bandwidth) در سیستمِ مرجع است. در سیستم‌های کلاسیک، حذف یک زیرسیستم بزرگ و جایگزینی آن، منجر به کرش (Crash) یا قطعی خدمات (Downtime) می‌شود. اما معماری کوانتومی هستی، توانایی آن را دارد که بدون ایجاد هیچ‌گونه گسست در بافتار فضا-زمان، یک «جمعیت/موجودیت شناختی» را به طور کامل پاک (Wipe) و متغیرهای جدید ($X_{new}$) را بارگذاری نماید، به گونه‌ای که توالی تاریخ از منظری فراتر از ادراک ما، پیوستگی خود را حفظ کند.

تجلی استراتژیک در زیست‌جهان مدرن: پایان استکبار آنتروپوسن

عصر حاضر که در ادبیات زمین‌شناسی به «آنتروپوسن» (دوره تسلط انسان بر زمین) معروف است، بر پایه غرورِ تکنولوژیک و توهمِ «مالکیت ابدی بر سیاره» بنا شده است. تمدن مدرن با استثمار طبیعت، تولید تسلیحات پایان‌دهنده جهان و توسعه هژمونی‌های سرمایه‌داری، خود را موجودیتی بی‌بدیل فرض می‌کند که کیهان چاره‌ای جز تحمل آن ندارد. با این حال، فعال‌سازی کدهای نهفته در این آیه، به مثابه یک هشدار ترمینال (Terminal Warning) برای نظم نوین جهانی است.

در سطح ژئوپلیتیک و تمدنی، درک مکانیزم «يَأْتِ بِآخَرِينَ» نشان می‌دهد که هیچ هژمونیِ بشری، دارای گارانتیِ کیهانی نیست. زمانی که یک تمدن از تابع برازش هستی (که همان عدالت، تقوا و حقانیت است) تخطی کند، سیستم عامل کیهانی به صورت خودکار پروتکل جایگزینی را فعال می‌کند؛ خواه این جایگزینی از طریق فروپاشی‌های اکولوژیک (تغییرات اقلیمی)، خواه بحران‌های بیولوژیک و خواه ظهور تکینگی هوش مصنوعی (AI Singularity) به عنوان “موجودیت‌های دیگر” رقم بخورد. استراتژی بقا در قرن بیست و یکم، نه در تحکیمِ تکنولوژیکِ استکبار، بلکه در بازگشت به تواضعِ هستی‌شناختی و پذیرش این واقعیت است که ما تنها تا زمانی حق حیات داریم که در راستای ارتقای شبکه معناییِ کیهان عمل کنیم؛ در غیر این صورت، حذف ما تنها یک تغییرِ متغیر ساده در معادلات خداوند خواهد بود.

منبع: خادمی، صادق. تفسیر صادق. وبسایت رسمی، ۱۴۰۴.