متن تحقیق

گفتگوهای صمیمی

برگرفته از درس‌گفتارهای آیت‌الله محمدرضا نکونام قدس‌سره جلسه 1371

مقدمه

این مجموعه، بازتابی از لحظه‌های ناب زندگی‌ام است که گاه در درس‌گفتارهایم به‌صورت گذرا به آن‌ها اشاره کرده‌ام. این خاطرات، روایت‌هایی صمیمی از تجربه‌هایم در مسیر دانش، معنویت و تعهد به قرآن کریم هستند. هر بخش از این گفتگوها، دریچه‌ای است به سوی تأمل در زندگی و جهانی که با انس به قرآن و معرفت الهی برایم گشوده شده است. آنچه پیش‌رو دارید، تلاشی است برای به اشتراک گذاشتن این لحظات با شما، نه‌تنها به‌عنوان یک روایت شخصی، بلکه به‌مثابه دعوتی برای تأمل در عمق دانش قرآنی و تأثیر آن بر زندگی بشر.

بخش اول: رؤیای شهر قرآنی

از کودکی، قرآن کریم یار و همدمم بود. هرگاه کتابی در دست می‌گرفتم، انگار جهانی از نور و معرفت پیش‌رویم گشوده می‌شد. این انس با قرآن، مرا به ایده‌ای بزرگ رهنمون کرد: تأسیس شهری قرآنی، جایی که هر آیه از قرآن کریم به‌گونه‌ای زنده و ملموس تببین شود. سال‌ها پیش، در کلاس‌های درس، گاه به این رؤیا اشاره می‌کردم. می‌گفتم اگر امکانات ساده‌ای چون چند دستگاه کانتینر در اختیارم باشد، شهری می‌سازم که آیات الهی در آن تجلی یابد. این شهر، نه‌تنها مرکزی برای تبیین معارف قرآنی، بلکه جایگاهی برای پیوند علوم الهی با دانش روز، از فراروان‌شناسی تا طب و بهداشت، خواهد بود.

تصورم این بود که بیمارستانی مدرن طراحی کنم که در آن، دانش پزشکی با لایه‌های باطنی و روانی انسان هماهنگ شود. این ایده، جهانیان را به سوی دانشی جامع و عمیق هدایت می‌کرد، دانشی که ریشه در قرآن دارد و با علوم روز هم‌آوا می‌شود. با خود می‌اندیشیدم که اگر چند سال به من مهلت دهند، این کار را به سرانجام می‌رسانم، به شرط آنکه آزادی عمل داشته باشم و از تهدید و سرزنش به دور باشم. اما افسوس که جامعه ما، آن‌گونه که همه می‌بینیم، از فضای باز و آزاداندیشی محروم است. انسان‌ها در این فضا مدام با موانع روبه‌رو می‌شوند، و ایده‌هایشان در سایه تهدید و سرزنش از ذهن می‌گریزد.

با این حال، ایمان دارم که روزی این رؤیاها از بایگانی ذهنم خارج خواهد شد. تاریخ و مردم، مانعان را سرزنش خواهند کرد، و ایده‌هایم راه خود را به سوی تحقق خواهند یافت. من توانایی آن را در خود می‌بینم که درباره انسان‌شناسی، علوم آینده و حتی جزئیات روزگار پیش‌رو سخن بگویم. این دانش، نه از درس و مدرسه، بلکه موهبتی الهی است که در نهادم نهاده شده. گاه احساس می‌کنم دریایی از علم و معرفت در وجودم موج می‌زند، اما ابزار انتقال آن را ندارم. اگر دستگاهی بود که بتواند این دانش را از ذهنم استخراج کند، مانند پمپی که آب را از چاه بیرون می‌کشد، جهانی از معرفت به دست می‌آمد.

بخش دوم: تفسیر هدی، عشقی به قرآن

تفسیر هدی، ثمره عمری انس و عشق به قرآن کریم است. از نونهالی، قرآن مونس من در این عالم ناسوت بود. هر آیه‌اش برایم دریچه‌ای به سوی نور، حکمت و عظمت الهی گشود. در تفسیر هدی، کوشیدم بخشی از یافته‌هایم را که از این انس صادقانه به دست آمده، به رشته تحریر درآورم. این یافته‌ها، نه از زحمت و تلاش صرف، بلکه موهبتی الهی است که به لطف قرآن کریم نصیبم شده است.

باور دارم که قرآن کریم برای همه نیازهای بشر، از معنویت تا اقتصاد، راه‌حل دارد. اما دسترسی به این علوم نیازمند روشی خاص است: انس صادقانه با آیات و رعایت قواعد روشمند آن. در تفسیر هدی، کوشیدم این روش را توضیح دهم، روشی که از ادبیات ویژه قرآن کریم سرچشمه می‌گیرد، نه از ادبیات رایج که گاه با ساده‌انگاری و سطحی‌نگری همراه است. این تفسیر، تلاشی بود برای تبیین ویژگی‌های اولیای الهی و حضرات معصومین علیهم‌السلام، اما متأسفانه، موانع و تعطیلی درس‌هایم این آرزو را ناکام گذاشت.

بخش سوم: دانش استخاره، دریچه‌ای به غیب

یکی از توانمندی‌هایم که به لطف الهی نصیبم شده، دانش استخاره است. صاحب استخاره کسی است که قلبش پیش از گشودن قرآن، پاسخ را می‌یابد، و آیات الهی تنها تأییدی بر الهامات قلبی اوست. سال‌ها پیش، در حوزه، درس‌هایی درباره استخاره با قرآن کریم ارائه کردم که حاصلش پنج جلد کتاب با عنوان «دانش استخاره» شد. این کتاب، اصول، قواعد و رموز استخاره را به‌گونه‌ای روشمند تبیین می‌کند.

استخاره، دانشی پیچیده و موهبتی است که از صفا و صداقت باطن سرچشمه می‌گیرد. این علم، نه با عقل حسابگر، بلکه با دل و روح قدسی شکل می‌گیرد. در استخاره، از ظاهر آیات به باطن و غیب عالم راه می‌یابیم. هر واژه قرآنی در این علم، کلیدی است که رمزی را می‌گشاید. این زبان، قانونمند و رمزآلود است و نیازمند آگاهی به قواعد و انس با قرآن کریم است.

متأسفانه، این اثر نیز مانند بسیاری از تلاش‌هایم با موانع روبه‌رو شد و از دسترس خارج گردید. اما ایمان دارم که این دانش، روزی راه خود را به سوی طالبان حقیقت خواهد یافت.

جمع‌بندی

این گفتگوهای صمیمی، روایتی از عمری تلاش در راه معرفت، علم و انس با قرآن کریم است. هرچند موانع بسیار، راه را دشوار کرده، اما ایمان دارم که حقیقت، چون خورشید، سرانجام از پس ابرها نمایان خواهد شد. روزی فرا خواهد رسید که ایران عزیز، شکوفایی فرهنگی و علمی خود را تجربه کند، و استعدادهایش در فضایی آزاد به بار نشیند. این خاطرات، دعوتی است به تأمل در این مسیر و همراهی با رؤیایی که قرآن کریم در دلم کاشته است.