> مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ ۖ سُبْحَانَهُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (مريم/۳۵)

بخش یکم: شالوده‌ریزیِ هستی‌شناختی و پدیدارشناسیِ اراده‌یِ تکوینی

مبحث یکم: واسازیِ اسطوره‌هایِ انسان‌انگارانه و بازنشانیِ شناختی

بند یکم: اتمسفرِ کلان و تثبیتِ هویتِ تنزیهی در سیاقِ محلی

در ژرفایِ هندسه‌یِ معرفتیِ آیه‌یِ سی‌وپنجم از سوره‌یِ مبارکه‌یِ مریم، بنیادی‌ترین آموزه‌یِ نظامِ توحیدی، یعنی مفهومِ «تنزیه» (Transcendence ــ پیراستگیِ ذاتِ واجب‌الوجود از صفاتِ امکانی)، با صلابتی بی‌نظیر تجلی می‌یابد. از منظرِ سیاقِ محلی (Local Context)، این گزاره‌یِ شگرفِ قرآنی بی‌درنگ پس از تثبیتِ هویتِ حقیقیِ حضرتِ عیسی (ع) در مقامِ «قول الحق» (مریم: ۳۴) و بیانِ ماجرایِ اعجازآمیزِ ولادتِ ایشان استقرار یافته است. ذهنِ محجوبِ بشری، که ماهیتاً مقهورِ توالیِ زمانی و تاخیرهایِ ناسوتی (جهانِ مادی) است، در مواجهه با این خرقِ عادتِ عظیم دچارِ ناهنجاریِ شناختی (Cognitive Dissonance) می‌گردد و در تلاشی تقلیل‌گرایانه، امرِ مجرد را به مفاهیمی نظیرِ «زایشِ فیزیکی» و «انشعابِ الهی» (ولد) تنزل می‌دهد. پس از ابطالِ این تزلزل و تردیدهایِ بشری، غایتِ این ردیه با نفیِ مطلقِ امکانِ فرزندآوریِ حق تعالی کامل می‌گردد تا هرگونه شائبه‌یِ الوهیت برایِ مسیح (ع) در بسترِ استدلالِ عقلی فرو ریزد. در اتمسفرِ کلانِ مکی (Macro-Atmosphere)، رسالتِ این گزاره، پی‌ریزیِ شالوده‌هایِ پولادینِ «العقیدة» (نظامِ باورمندیِ بنیادین) است؛ فرمانی که ساحتِ ربوبی را از لوثِ اسطوره‌هایِ انسان‌انگارانه (Anthropomorphic Mythologies) پاک می‌سازد. اتخاذِ فرزند در عالمِ امر، ذاتاً مستلزمِ احتیاج، نقصان، ترکیب و امتدادِ بیولوژیکِ نسلی است؛ اوصافی که با حقیقتِ «وجودِ مطلق» در تضادِ ماهویِ آشتی‌ناپذیری قرار دارند.

بند دوم: واکاویِ شناختی در گذار از غیب به شهادت

در ساحتِ هستی‌شناسی (Ontology) با رویکردِ پدیدارشناسانه، یکی از غامض‌ترین شبکه‌هایِ ادراکی، فهمِ مکانیزمِ گذار از ساحتِ غیب (باطن) به ساحتِ شهادت و پدیداری (ظاهر) است. تقلیل‌گراییِ شناختیِ سوژه‌یِ انسانی، حقیقتِ یکپارچه و بی‌درنگِ «تجلی» را در مسلخِ زمانِ فیزیکی مخدوش می‌سازد. مسئله‌یِ بنیادین این است: چگونه اراده‌یِ قاهره‌یِ حقیقتِ مطلق، بدونِ کمترین اصطکاکِ زمانی و استمداد از شبکه‌ای از واسطه‌هایِ عرضی، باطنِ یک حقیقتِ مجرد را به ساحتِ ظهور می‌کشاند؟ قرآن کریم در این پایگاهِ معرفتی، کلامِ الهی را نه از جنسِ اصواتِ فیزیکی و امواجِ مکانیکی، بلکه یک «ارتعاشِ وجودی» معرفی می‌کند که مرزِ میانِ باطن و ظاهر را با شفافیتِ مطلق درمی‌نوردد.

مبحث دوم: منطقِ محاسباتیِ الهی و تقابلِ آنتولوژیکِ مکانیزم‌ها

بند یکم: توپولوژیِ واژگانی و مرزِ هستی‌شناختی

بر اساسِ داده‌هایِ متقنِ کورپوسِ قرآنی، تحلیلِ توزیعِ واژگانی در این آیه، بر رویِ توپولوژیِ معناییِ سه ریشه‌یِ بنیادین متمرکز است: نخست، ریشه‌یِ زایشِ مادی «و-ل-د» با بسامدِ $f(text{w-l-d}) = 327$؛ دوم، ریشه‌یِ تنزیهِ مطلق «س-ب-ح» با بسامدِ $f(text{s-b-h}) = 92$؛ و سوم، ریشه‌یِ فرمانِ وجودی «ك-و-ن» با بسامدِ خیره‌کننده‌یِ $f(text{k-w-n}) = 1390$. این توزیعِ مهندسی‌شده، یک «مرزِ هستی‌شناختی» (Ontological Boundary) را ترسیم می‌کند که عبور از آن برای مفاهیمِ ناسوتی محال است.

بند دوم: تجلیِ ریاضیاتی در نظامِ علیتِ بی‌واسطه

آیه با تابعِ نفیِ مطلقِ «مَا كَانَ» آغاز می‌شود؛ عبارتی که صرفاً یک منعِ تشریعی نیست، بلکه دلالت بر امتناعِ ذاتی (Ontological Impossibility) دارد. در ساحتِ خداییِ خدا، احتمالِ شرطیِ تولیدمثلِ بیولوژیک به صفرِ مطلق میل می‌کند: $P(text{Walad} | text{Allah}) = emptyset$. در نقطه‌یِ مقابل، با صدورِ گزاره‌یِ آفرینشگرِ «كُنْ فَيَكُونُ»، تابعِ احتمالِ تحققِ اراده‌یِ الهی به محضِ صدورِ فرمان، مطلقاً برابر با یک است: $P(text{Existence} | text{Kun}) = 1$. این تضادِ شگرفِ ریاضیاتی، تمایزِ پرناشدنیِ میانِ مکانیزمِ زمان‌برِ «زایشِ مادی» و آنانیتِ «خلقِ ارادی» را تثبیت می‌نماید.

بخش دوم: کالبدشکافیِ فقهِ‌اللغوی و میکرواشتقاقِ سه‌لایه (Ternary Philology)

مبحث یکم: اشتقاقِ اصغر (Morphology) و هندسه‌یِ نحویِ قضاء

بند یکم: سپرِ معنایی و استراتژیِ بازنشانیِ شناختی

در تحلیلِ اشتقاقِ اصغر، واژه‌یِ «سُبْحانَهُ» در معماریِ نحویِ آیه، مفعولِ مطلق (Absolute Object) برایِ فعلی مقدر است که افاده‌یِ تنزیهِ بی‌نهایت می‌کند. سیاقِ آیه، با صدورِ این فرمانِ سیستمی، ادراکِ آلوده‌یِ بشری را بازنشانی (Reboot) می‌کند. قرآن با قرار دادنِ کلمه‌یِ «سُبْحَانَهُ» دقیقاً در مرکزِ هندسیِ آیه، همچون یک «سپرِ معنایی»، ساحتِ «کُن فیکون» (قضا و اراده) را از ساحتِ «اتخاذ ولد» (نیاز و محدودیت) جدا می‌سازد.

بند دوم: تمایزِ پدیدارشناختیِ «قَضَىٰ» از «خَلق»

ریشه‌یِ واژگانیِ (ق-ض-ی) دلالتِ قاطع بر اِتمام، فیصله دادن و بریدنِ رگه‌هایِ تردید دارد. از منظرِ پدیدارشناختی، چرا از «قَضَىٰ» به‌جایِ افعالی نظیرِ «خَلَقَ» (آفرید) بهره برده شده است؟ «خلق» پروسه‌ای است که غالباً نیازمندِ ماده‌یِ خام و گذارِ زمان است؛ اما «قضا» یک کنشِ یکپارچه، بی‌درنگ و هستی‌شناختی است که بر پایان‌یافتگی دلالت دارد؛ اراده‌ای که به محضِ شکل‌گیری در ساحتِ علمِ باطنی، تمامِ مراتبِ تحقق را طی‌کرده محسوب می‌شود. هم‌زمان، واژه‌یِ «أَمْرًا» فراتر از معنایِ دستوریِ خود، به شأن و حقیقتِ یکپارچه‌یِ یک پدیده در ساحتِ باطن اشاره دارد. ترکیبِ ارگانیکِ «قضاءِ امر»، نشان‌دهنده‌یِ تثبیتِ یک حقیقتِ باطنیِ غیرقابل‌تغییر پیش از تنزل به ساحتِ ماده است.

مبحث دوم: اشتقاقِ کبیر (Metathesis) و دیالکتیکِ پدیداری

بند یکم: دیالکتیکِ شناوری و محاسبه‌گریِ محدود

در متدولوژیِ تحلیلِ ریشه‌ایِ جایگزینی، بررسیِ جایگشتِ حروفِ ریشه‌یِ (س-ب-ح) ــ که به معنایِ شناور بودن و تعالی است ــ با ریشه‌یِ (ح-س-ب) ــ که به معنایِ محاسبه و اندازه‌گیری است ــ پرده از رازی عمیق برمی‌دارد. این تلاقیِ دیالکتیکی نشان می‌دهد که ذاتِ الهی از هرگونه فرمولاسیونِ بیولوژیک و محاسباتِ محدودِ مادی شناور و مطلقاً فراتر است.

بند دوم: انکشافِ هستی و میلِ ذاتیِ «أَمْر» به تجلی

با اعمالِ جایگشت‌هایِ ریاضی بر ریشه‌یِ (أ-م-ر)، به ترکیباتی چون (م-ر-أ) و (ر-أ-م) دست می‌یابیم که مفاهیمی از جنسِ رویت‌پذیری و پیوند را در بطنِ خود نهفته دارند. سنتزِ دیالکتیکیِ این هسته‌یِ معنایی اثبات می‌کند که «امر»، یک ایده‌یِ ایستا نیست؛ بلکه حقیقتی است که در ذاتِ خویش، میلِ جوشان و گریزناپذیری به پدیدار شدن و پیوند خوردن با شبکه‌یِ عینیِ هستی دارد.

مبحث سوم: اشتقاقِ اکبر (Phonetic Semantics) و سمانتیکِ آواشناختی

بند یکم: بیگ‌بنگِ آوایی و ارتعاشاتِ هژمونیک

ترکیبِ «كُنْ فَيَكُونُ» یک شاهکارِ بی‌نظیرِ آواشناختی است. انفجارِ ناگهانیِ واجِ /k/ (کاف) نمادِ ضربه، شمول و اراده‌یِ آغازین است؛ سیلابی بُرنده که احاطه‌یِ قاهره را متبلور می‌سازد. در امتدادِ آن، طنینِ خیشومیِ واجِ /n/ (نون) همراه با مصوتِ بلندِ /u:/، نمادِ جریان یافتنِ آن اراده در بسترِ هستی است. این ساختار، یک بیگ‌بنگِ آوایی است که تجلیِ آنیِ آغاز و تداومِ وجود را در یک ضربانِ صوتیِ واحد مجسم می‌کند. کلمه‌یِ «قَضَىٰ» نیز با بهره‌گیری از حروفِ استعلا (صداهایِ بالا در تجوید)، هژمونیِ اراده‌یِ الهی را از منظرِ صوت (Sawt) به تصویر می‌کشد.

بند دوم: فیزیکِ واژگانیِ «فاء» و اتصالِ کوانتومیِ فاقدِ اصطکاک

در شبکه‌یِ پیچیده‌یِ تبادلاتِ آوایی، واکه‌یِ «فاء» (ف) در عبارتِ «فَيَكُونُ»، حرفی سایشی و لبی‌دندانی است که با جریانِ نرم و بی‌اصطکاکِ هوا تولید می‌گردد. این ویژگی با مفاهیمی کلیدی چون جریان یافتن و انتشارِ بی‌مانع (نظیر فَیَضان، فَتح، فَجر) هم‌خانواده است. حرفِ «فَ»، صرفاً یک ابزارِ گرامری نیست، بلکه نمادِ فیزیکِ جریانیِ هستی و یک پلِ کوانتومی است که بدونِ کمترین انقطاع، اراده (کُن) را به ظهور (یَکُونُ) سرازیر می‌سازد و زمان را در نقطه‌یِ صفر مهار می‌کند. وضعِ حکیمانه‌یِ بلاغی در انتخابِ صیغه‌یِ مضارعِ «یَکُونُ» پس از صیغه‌یِ امرِ قاطعِ «کُن»، دلالت بر استمرارِ نرم و روانِ این تجلی در مدارِ اقتضائاتِ لحظه‌به‌لحظه دارد.

بخش سوم: معماریِ نشانه‌شناختی، اسکنِ هولوگرافیک و تناظرِ کیهان‌شناختی

مبحث یکم: نشانه‌شناسیِ تقابلی و پارادایمِ خلقِ از عدم

بند یکم: تقابلِ اَبَرنشانه‌یِ «كُن» و نشانه‌یِ نقصان در «وَلَد»

در دستگاهِ نشانه‌شناسیِ (Semiotics) این آیه، «وَلَد» صرفاً یک کلمه نیست؛ بلکه نشانه‌ای است دال بر فناپذیری، تکاملِ تدریجی و محدودیتِ مادی. در تقابل، «كُن» یک اَبَرنشانه (Hyper-sign) است که غنایِ مطلق و سلطه‌یِ بلامنازع بر عرصه‌یِ وجود را نمایندگی می‌کند. این تقابلِ دراماتیک، فاصله‌یِ هستی‌شناختیِ بی‌نهایتِ میانِ ساحتِ «ممکن‌الوجود» (خلق) و «واجب‌الوجود» (حق) را صورت‌بندی می‌نماید.

بند دوم: سیستمِ بسته و خلق از کتمِ عدم (Creation Ex Nihilo)

در پارادایمِ حکمرانیِ الهی (Divine Governance)، نظامِ ربوبیت، سیستمی بسته و نیازمندِ خروجی‌هایِ مادی جهتِ حفظِ بقا نیست. سیستمِ تدبیر (Tadbir) در ساحتِ قدسی، بر اصلِ «علیتِ بی‌واسطه» استوار است و فارغ از توالیِ علّی-معلولیِ ناسوتی، اراده‌اش عینِ ایجاد و خلق از کتمِ عدم (Creation ex nihilo) است.

مبحث دوم: اسکنِ هولوگرافیکِ وحی و اعتبارسنجیِ بینامتنی

بند یکم: تفسیرِ ارگانیکِ قرآن به قرآن و شبکه‌یِ تجلیاتِ قاهره

بافتارِ کلام‌الله، یک سیستمِ ارگانیک است که در آن هر جزء، کلِ سیستم را نمایندگی می‌کند. این گزاره، همبستگیِ بنیادین با آیه‌یِ «لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ» (اخلاص: ۳) دارد. برایِ تبیینِ دقیق‌تر، ارجاع به آیه‌یِ ۵۹ سوره‌یِ آل‌عمران («إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ… خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ») اثبات می‌کند که خرقِ عادت در تولدِ مسیح (ع)، صرفاً تجلیِ دیگری از همان قدرتِ لامحاله‌یِ الهی است که آدم را از خاک برآورد. در منظومه‌یِ (یس/۸۲)، هر پدیده‌ای مستقیماً مخاطبِ فرمانِ «کُن» قرار می‌گیرد و در منظومه‌یِ (غافر/۶۸)، مفهومِ حیات و ممات ــ که در ذهنِ بشر طولانی‌ترین فرایندهایند ــ به مکانیزمِ بی‌درنگِ تجلی متصل می‌گردند.

بند دوم: باستان‌شناسیِ واژگان و انحلالِ توهمِ زمان

اعتبارسنجیِ ایزومورفیک (Isomorphism)، تقابلِ دوتاییِ شگرفی را میانِ «محدودیت‌هایِ زمانی» و «بی‌زمانیِ ساحتِ امر» عیان می‌سازد. قرآن خود در آیه‌یِ پنجاهم سوره‌یِ قمر («وَمَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ») این حقیقت را رمزگشایی می‌کند. عبارتِ تمثیلیِ «چشم بر هم زدن»، شناساگری باطنی برای شکستنِ توهمِ زمان است. هرگونه فاصله‌گذاری، زاییده‌یِ علمِ حکایی و مشوبِ ذهنِ بشری است؛ زیرا در یک نظامِ خالصِ توحیدی، زمان صرفاً ویژگیِ مدارِ دریافت‌کننده‌یِ ظهور (ناسوت) است، نه ویژگیِ صادرکننده‌یِ فرمان.

مبحث سوم: همگراییِ تطبیقی و تناظرِ فلسفی با کیهان‌شناسیِ مدرن

بند یکم: رویکردِ NOMA و مفهومِ تکینگی (Singularity)

با رعایتِ دقیقِ اصلِ تفکیکِ حوزه‌هایِ معرفتی (NOMA – Non-Overlapping Magisteria)، ما در پیِ تقلیلِ آیاتِ الهی به نظریاتِ ابطال‌پذیرِ فیزیکی نیستیم؛ اما کشفِ یک تناظرِ فلسفیِ بنیادین اجتناب‌ناپذیر است. همان‌گونه که در فیزیکِ نظری، «تکینگی» (Singularity) به نقطه‌ای ارجاع دارد که تمامِ قوانینِ متعارفِ فیزیکی درهم‌شکسته و جهانِ کثرت از یک «نقطه‌یِ صفر» می‌جوشد، در الهیاتِ تحلیلی نیز امرِ «کُن»، همان اراده‌یِ بنیادین و طنینِ مفهومی (Conceptual Resonance) است که فراتر از زنجیره‌یِ جبرگرایانه‌یِ علّی-معلولی عمل کرده و کثرات را به‌طورِ آنی از اراده‌یِ واحدِ حق تعالی پدیدار می‌سازد.

بخش چهارم: سنتزِ دیالکتیکی، منطقِ صوری و امتدادِ پراگماتیک

مبحث یکم: استنتاجِ منطقیِ صوری و شواهدِ عصب‌الاهیاتی

بند یکم: فرمولاسیونِ منطقیِ بی‌درنگیِ تجلی

از منظرِ منطقِ صوری و استدلالِ ریاضی‌گونه، تحققِ هر تاخیری در فرایندِ ظهور، ضرورتاً نیازمندِ وجودِ یک مانعِ مقاوم یا فقدانِ ابزارِ کافی است. از آنجا که ذاتِ بی‌نهایت بر تمامیِ مراتبِ هستی احاطه‌یِ قاهره دارد، هیچ‌گونه مقاومتی در برابرِ اراده‌یِ او متصور نیست ($R rightarrow 0$)؛ در نتیجه، تجلیِ اراده‌یِ او لزوماً آنی و بی‌درنگ خواهد بود ($T rightarrow 0$). به حکمِ برهانِ خلف، اگر اراده‌یِ مبدأ برای ظهور نیازمندِ گذرِ زمان بود، مستلزمِ آن می‌شد که ذات در لحظه‌یِ نخست فاقدِ کمالِ لازم بوده و سپس آن را کسب کند؛ که این استکمال در ذاتِ مطلق، محالِ عقلی است.

بند دوم: پیوندِ حکمت با علومِ شناختی (Cognitive Science)

در تلاقیِ حکمت با حوزه‌یِ عصب‌الاهیات (Neurotheology)، پژوهش‌هایِ بالینی نشان می‌دهد که قصدیتِ متمرکز، تغییراتی در فیزیولوژیِ مغز ایجاد می‌کند که با الگوهایِ کلاسیکِ انتقالِ پیام تطابق ندارد. مفهومِ وضعیتِ غرقگی (Flow State)، توصیف‌گرِ شرایطی است که در آن فاصله‌یِ ادراکی میانِ تصمیم و اقدام به صفر می‌رسد. مراقبه بر مفهومِ تجلیِ بی‌واسطه، به هم‌ترازیِ امواجِ مغزی و افزایشِ سرعتِ واکنش‌هایِ شهودی منجر می‌گردد و بازتابِ کوچکی از شفافیتِ «کن فیکون» را در مقیاسِ انسانی متجلی می‌سازد.

مبحث دوم: بازتابِ اگزیستانسیال در زیست‌جهانِ معاصر و شتابِ تکاملی

بند یکم: معماریِ حکمرانیِ بدونِ اصطکاک

فهمِ هندسه‌یِ «کن فیکون»، مانیفستی پراگماتیک برای بازطراحیِ سیستم‌هایِ عملکردی است. در علومِ حکمرانی، یکی از مهلک‌ترین معضلات، «تأخیرِ بوروکراتیک» میانِ اراده‌یِ سیستمی و اجرایِ میدانی است. حکمرانیِ مبتنی بر حق، موظف است مکانیزمِ اتصالِ فاقدِ اصطکاک (شبیه‌سازیِ حرف فاء) را در کالبدِ خود پیاده‌سازی کند تا اراده‌یِ جمعی، با حذفِ واسطه‌هایِ اصطکاک‌زا، در سریع‌ترین حالتِ ممکن محقق گردد.

بند دوم: انسجامِ روانی و پادزهرِ اومانیستی

در ساحتِ فردی، ناهماهنگیِ میانِ نیت (باطن) و عمل (ظاهر)، ریشه‌یِ روان‌نژندی‌هایِ انسانِ مدرن است. هم‌ترازی با معماریِ «کن فیکون»، مستلزمِ پرورشِ علمِ حضوریِ شفاف است؛ وضعیتی متعالی که در آن، تصمیمِ قلبی، بدونِ درگیری با تردیدهایِ ذهنِ حسابگر، مستقیماً به عملِ صالح مبدل می‌گردد. مضافاً در جهانی که تفکراتِ اومانیستی (Humanism) ساحتِ پروردگار را به سطحِ نیازهایِ انسانی تقلیل می‌دهند، این نظامِ معرفتی بسانِ پادزهری حیاتی عمل کرده و به انسان، آرامش و «حیرتِ مقدسی» می‌بخشد که وی را از تکیه‌یِ مطلق بر اسبابِ محدودِ دنیوی بی‌نیاز می‌گرداند.

مبحث سوم: سنتزِ غایی و مرادِ نلوئولوژیک (The Ultimate Teleological Synthesis)

بند یکم: تثبیتِ توحیدِ ناب و وحدتِ ارگانیکِ باطن و ظاهر

این پیکره‌یِ تحلیلی اثبات نمود که تجلیِ هستی، رویدادی قطعه‌قطعه و معطل در ترافیکِ زمان نیست؛ بلکه فیضانی یکپارچه و مقهورِ ارتعاشِ ازلیِ «کُن» است. مرادِ نهایی (Maqsud) و غایتِ تلوئولوژیکِ این شاهکارِ وحیانی، ترسیمِ خطِ مرزیِ مطلق میانِ ساحتِ «خالق» و «مخلوق» است. حق تعالی با نفیِ بنیادینِ ایده‌یِ فرزندآوری و معرفیِ پارادایمِ «اراده‌یِ تکوینیِ آنی»، معماریِ هستی‌شناختیِ توحیدِ ناب را برایِ ابدیت تثبیت می‌نماید.

بند دوم: افق‌گشاییِ پایانی و تجلیِ بی‌کرانگیِ حق

معنایِ جامع و سنتزِ نهاییِ این رساله، دعوتی است به بازمهندسیِ بنیادینِ اراده‌یِ انسانی به عنوانِ خلیفه‌یِ حق. قدرتِ الهی برایِ خلقِ عظیم‌ترین پدیده‌ها، هرگز در بندِ هیچ مکانیزمِ فیزیکی اسیر نیست. تمامیِ عالمِ هستی، از ازل تا ابد، تنها بازتابی نرم، بی‌درنگ و فاقدِ اصطکاک از کلمه‌یِ اراده‌یِ اوست؛ و این، تجلیِ نهاییِ غنایِ ذات و جبروتِ بی‌کرانِ حق تعالی است، تا انسان نیز با الگوبرداری از این مکانیزم، تجلی‌گاهِ راستینِ اراده‌یِ قاهره در مدارِ هستی گردد.

> مرجع استناد: خادمی، صادق. تفسیر صادق. وبسایت رسمی (sadeghkhademi.ir)، ۱۴۰۴. بر اساس داده‌های یکپارچه کورپوس قرآنی (نسخه ۳.۰).

> مَا كَانَ لِلَّهِ أَن يَتَّخِذَ مِن وَلَدٍ ۖ سُبْحَانَهُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ (مريم/۳۵)