[سوره مریم، آیه ۳۶]

بخش یکم: شالوده‌شکنیِ هستی‌شناختی و پدیدارشناسیِ توحیدِ ناب در پرتوِ ربوبیتِ مطلق

مبحث یکم: تقلیلِ پدیدارشناختی و گذارِ آگاهی در بسترِ سیاقِ مکی

گزاره‌یِ بنیادینِ $$text{وَإِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۚ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}$$، از منظرِ پدیدارشناختی (Phenomenology: مطالعه‌یِ ساختارهایِ آگاهی و تجربیات به‌مثابه‌یِ اموری که بر سوژه آشکار می‌شوند)، صرفاً یک بیانیه‌یِ کلامیِ خطی نیست؛ بلکه یک «تقلیلِ پدیدارشناختی» (Phenomenological Reduction: تعلیقِ پیش‌فرض‌ها برای رسیدن به ذاتِ پدیده) از تمامیِ اعتبارات و صفاتِ عارضیِ بشری است. این آیه، ما را مستقیماً به ذات (Dhat) توحید رهنمون می‌سازد. در این ساحت، هستیِ مطلق (الله) در مقامِ ربوبیت (پرورش و مدیریتِ استکمالی) ظهور می‌یابد و هرگونه تمایزِ وجودی میانِ گوینده (عیسی علیه‌السلام به‌منزله‌یِ پیامبر) و شنونده (مخاطبان و امت) در پیشگاهِ این ربوبیتِ فراگیر، هم‌تراز و یکسان می‌گردد. کلامِ حضرتِ عیسی (ع) در این فراز، نقطه‌یِ تلاقیِ نُموس (Nomos / قانونِ عبودیت: فاعبدوه) و لوگوس (Logos / حقیقتِ ربوبیت: الله ربی و ربکم) است و افزون بر توصیفِ واقعیت، یک «تجلی» از گذارِ آگاهی در سوژه‌یِ انسانی محسوب می‌شود.

سیاقِ محلی (Local Context) این آیه، در پیوستگیِ ارگانیک با روایتی است که از تولدِ اعجازآمیزِ حضرتِ مریم (س) بسط یافته و به نطقِ شگرفِ حضرتِ عیسی (ع) در گهواره ختم می‌گردد. پس از نفیِ صریحِ اتخاذِ فرزند برای خداوند متعال در آیه‌یِ پیشین ($$text{مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ ۖ سُبْحَانَهُ}$$)، این گزاره به‌منزله‌یِ یک فصل‌الخطاب (Verdict) و نتیجه‌گیریِ منطقی-الهیاتی صادر می‌گردد. پیوستگیِ این دو آیه مبیّنِ آن است که سخنِ حضرت، گزارشی جانبی نیست، بلکه شهادتی است از زبانِ خودِ او بر نفیِ هرگونه شراکت در ربوبیت. کلامی که در آغازِ سوره به‌عنوانِ معجزه‌یِ نطقِ طفولیت متبلور شده بود، در اینجا به بلوغِ محتواییِ خویش دست می‌یازد و پیامِ مرکزیِ رسالتِ عیسوی را عیان می‌سازد. مضاف بر این، در فضایِ کلانِ (Macro-Atmosphere) این سوره‌یِ مکی، تمرکز نه بر قانون‌گذاریِ مدنی، که بر تثبیتِ عقیده و جهان‌بینی (Worldview: نگرشِ جامع به هستی و مبدأ و معادِ آن) استوار است و معماریِ هندسه‌یِ توحید را در برابرِ انحرافاتِ تثلیثی و شرک‌آلود، با قاطعیتی شالوده‌شکنانه (Deconstructive) صورت‌بندی می‌کند. الگویی که در سراسرِ سوره‌یِ مریم حاکم است نشان می‌دهد که هر مقامِ برجسته‌ای (اعم از یحیی، مریم، عیسی، ابراهیم، موسی، اسماعیل و ادریس)، همواره از دلِ فروتنی و تسلیمِ محض (بندگی) ظهور کرده و سپس به رفعتِ مقام نائل می‌آید؛ لذا نقطه‌یِ عزیمتِ عیسی (ع)، موضعِ بندگی است، نه ادعایِ ربوبیت.

مبحث دوم: نظامِ واژگانی و ربوبیت به‌مثابه‌یِ محورِ استمرارِ وجود

گزینشِ واژگانیِ (Lexical Selection) این آیه حاملِ حکمتی بالغ است؛ استفاده از واژه‌یِ «رَبّ» (پروردگارِ مربی) به‌جای واژگانی نظیرِ «خالق» (آفریننده) یا «إله»، بر استمرارِ فیض (Emanation: بخششِ مداومِ وجود و کمالات از سویِ مبدأ) و وابستگیِ لحظه‌به‌لحظه و بی‌وقفه‌یِ ممکنات به واجب‌الوجود دلالت دارد. «رب» در این بافتار، تربیت و پرورشِ تدریجی را افاده می‌کند، نه صرفاً یک آفرینشِ مقطعی و آغازین را. این مهندسیِ واژگان، رابطه‌یِ میانِ انسان و حق‌تعالی را نه گسسته، بلکه پیوندی در حالِ جریان معرفی می‌کند. از سوی دیگر، تکرارِ عامدانه‌یِ واژه‌یِ «رَبّ» در ترکیبِ «رَبِّي وَرَبُّكُمْ»—با وجودِ امکانِ خلاصه‌سازی در ضمیرِ جمعِ «رَبُّنَا»—زیبایی‌شناسیِ کلامیِ بی‌نظیری را خلق می‌کند که هرگونه فاصله‌یِ طبقاتی و رتبی میانِ پیامبر و امت را در نسبت با ربوبیتِ الهی باطل ساخته و تساویِ موقعیتِ آن‌ها را در پیشگاهِ مبدأِ واحد تثبیت می‌نماید.

بخش دوم: کالبدشکافیِ مورفولوژیک، نشانه‌شناسی و شهودِ ریاضیاتی

مبحث یکم: توپولوژیِ خطی، تقارنِ آماری و آنتروپیِ زبانیِ میل‌کننده به صفر

تحلیلِ توزیعِ واژگانیِ این آیه بر اساسِ داده‌هایِ کورپوسِ قرآنی، پرده از یک توپولوژیِ خطی و قطعی در «هندسه‌یِ هدایت» برمی‌دارد. ریشه‌یِ $$ع-ب-د$$ با بسامدِ کلِ $$f(text{root}) = 275$$ بار، و ریشه‌یِ $$ص-ر-ط$$ با بسامدِ $$f(text{root}) = 45$$ بار در متنِ قرآنِ کریم توزیع شده‌اند. با محاسبه‌یِ احتمالِ شرطیِ اتصالِ این دو مفهوم $$P(text{Sirat}|text{Ibadah})$$، آشکار می‌گردد که چیدمانِ آیه برآمده از یک مهندسیِ مطلق است. ساختارِ این گزاره بر یک معادله‌یِ دیفرانسیلِ وجودی بنا شده است: «مبدأِ مختصات» (ربوبیت: رَبِّي وَرَبُّكُمْ)، «بردارِ حرکت» (عبودیت: فَاعْبُدُوهُ) و «مسیرِ هندسی» (صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ). در این زنجیره‌یِ صُلبِ علی و معلولی، آنتروپیِ زبانی (تشتت و بی‌نظمیِ اطلاعاتی) به صفر میل می‌کند ($$S to 0$$)؛ بدین معنا که هیچ واژه‌یِ جایگزینی یارایِ نشستن در این ساختارِ ارگانیک را ندارد و هرگونه تغییری، موجبِ فروپاشیِ انسجامِ هستی‌شناختیِ متن می‌گردد.

مبحث دوم: اشتقاقِ سه‌گانه، ظرایفِ آواشناختی و دینامیکِ کلمات

تمرکز بر هسته‌یِ مرکزیِ آیه («صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ») و اتصالِ پدیدارشناختیِ آن به فرمانِ «فَاعْبُدُوهُ»، مستلزمِ تحلیلی میکروسکوپی در سه سطحِ اشتقاق است:

– بند یکم: الاشتقاق الصغیر (Morphology): واژه‌یِ «مُسْتَقِيم»، اسمِ فاعل از بابِ استفعال (افاده‌کننده‌یِ پویایی و طلب) و از ریشه‌یِ $$ق-و-م$$ است. این ساختارِ صرفی، دلالت بر معنایِ «پایداریِ خودجوش و قائم‌بالذات» دارد. صراطِ مستقیم، صرفاً مسیری مسطح نیست، بلکه راهی است «مُقوِّم» که سالکِ خویش را در بر گرفته و قوام می‌بخشد.

– بند دوم: الاشتقاق الکبیر (Metathesis): بررسیِ قلبِ حروفِ ریشه‌یِ $$ق-و-م$$ (نظیرِ م-ق-و یا و-ق-م) ثابت می‌کند که عنصرِ «ق» (صلابت) و «م» (احتواء و دربرگیرندگی) در هر ترکیبی از این جایگشت‌ها، مفهومِ ایستادگی و مرکزیتِ هندسی را با صلابتِ تمام حفظ می‌کنند.

– بند سوم: الاشتقاق الاکبر (Phonetic Semantics و آواشناسی): در ساحتِ پدیدارشناسیِ آوایی (آواشناسی: بررسیِ تأثیراتِ روانی و شنیداریِ اصوات)، تناسبِ واج‌هایِ صامت در واژه‌یِ «صراط» شگرف است. اصطکاک و تفخیم (درشتی) در حروفِ $$ص$$ و $$ط$$، تداعی‌گرِ یک شاهراه‌یِ وسیع، واضح و غیرقابلِ انکار در ضمیرِ ناخودآگاهِ شنونده است. در نقطه‌یِ مقابل، توالیِ آوایی در واژه‌یِ «مستقیم» با حروفی نرم‌تر ($$س$$ و $$م$$) جریان می‌یابد که نشان از سهولت، آرامش و بی‌اصطکاک بودنِ حرکت در این شاهراه‌یِ عظیم دارد. همچنین، تکرارِ حرفِ «ر» (راء) در عبارتِ «رَبِّي وَرَبُّكُمْ» که از حروفِ تکرار و لغزش محسوب می‌شود، از حیثِ آکوستیک، حسِ استمرار، جریان و احاطه‌یِ ابدیِ رحمت و فیضِ ربوبی را به سوژه‌یِ ادراک‌کننده القا می‌نماید.

بخش سوم: معماریِ نحوی، پیوستگیِ تکوین و تشریع، و یگانگیِ بردارِ وجودی

مبحث یکم: جهشِ کوانتومیِ آگاهی و بی‌فاصلگیِ شناخت و التزام

بنیه‌یِ نحویِ این آیه، حاملِ بارِ استدلالیِ بی‌بدیلی است. حرفِ «إِنَّ» در صدرِ گزاره، تأکیدی قاطع و حصرِ معنایی را بر واقعیتی که در مظانِ تردیدِ مخاطب بوده، اعمال می‌کند. پس از تثبیتِ این شالوده، حرفِ «فاء» در «فَاعْبُدُوهُ»، نقشی بس فراتر از یک نتیجه‌گیریِ ساده یا فاءِ تفریعِ نحوی ایفا می‌کند؛ این حرف نماینده‌یِ یک «جهشِ کوانتومی» در آگاهیِ انسان و ایجادگرِ رابطه‌ای استوار میانِ شناخت (معرفت‌شناسی) و عمل (پراکسیس) است. این فاء که افاده‌گرِ سببیت (رابطه‌یِ علت و معلولی) است، نشان می‌دهد که شناختِ ربوبیتِ مشترک، یگانه علتِ تامّه برای ضرورتِ عبودیت است. اقرار به ربوبیت (بُعدِ هستی‌شناختی)، بی‌هیچ گسستی به فرمانِ عبودیت (بُعدِ رفتاری) می‌پیوندد. عبودیت در اینجا تکلیفی عارضی و بیرونی نیست، بلکه ظهور و اقتضایِ طبیعیِ همان آگاهیِ درونی است.

مبحث دوم: معماریِ نشانه‌شناختی؛ صراطِ مفرد در برابرِ سُبُلِ متکثر

در شبکه‌یِ معناییِ قرآن، واژه‌یِ «صراط» با مترادف‌هایِ ظاهریِ خویش نظیرِ «طریق» یا «سبیل» این‌همانی ندارد. در نشانه‌شناسیِ قرآنی، «سبیل» غالباً مستعدِ کثرت است ($$f(text{Subul}) > 1$$) و پراکندگی را برمی‌تابد (چنان‌که در آیه‌یِ ۱۵۳ سوره‌یِ انعام: $$text{وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ}$$ به صراحت بیان شده است). اما «صراط» همواره مفرد ($$n=1$$) و یگانه است. جایگزینیِ صراط با هر واژه‌یِ دیگری، انسجامِ آیه را فرومی‌پاشد، زیرا ربوبیتِ واحد، لاجرم یک شاهراه‌یِ انحصاری می‌طلبد. از این رو، نشانگانِ «صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ» به یک جاده‌یِ فیزیکی ارجاع نمی‌دهد، بلکه یک «بردارِ وجودی» (Existential Vector: جهت‌گیریِ ماهیتِ انسان به‌سویِ کمالِ مطلق) است. همان‌گونه که در هندسه‌یِ اقلیدسی کوتاه‌ترین فاصله میانِ دو نقطه خطِ راست است، در هندسه‌یِ هدایت نیز عبودیتِ توحیدی، کارآمدترین و بی‌نقص‌ترین الگوریتم برای اتصالِ وجودِ مقید (انسان) به وجودِ مطلق (خداوند) ارزیابی می‌گردد.

مبحث سوم: سنتِ تلازم و اعتبارسنجیِ بینامتنی

الگویِ حکمرانیِ الهی (Divine Governance) در این آیه، بر پایه‌یِ «سنتِ تلازمِ تکوین و تشریع» (Correlation of Genesis and Legislation: هم‌بستگیِ ذاتیِ قوانینِ آفرینش و دستوراتِ دینی) استوار است. خداوندِ مدبر، مالکیتِ کلانِ خویش را در ساحتِ تکوین متجلی ساخته و بلافاصله دستورالعملِ اجراییِ آن (عبودیت در ساحتِ تشریع) را صادر می‌نماید؛ چرا که هیچ سیستمِ مدیریتی نمی‌تواند بدونِ تمکین به مبدأِ قدرت، استوار بماند.

در مقامِ اعتبارسنجیِ بینامتنی (Intertextual Validation) و تفسیرِ قرآن به قرآن، شبکه‌یِ مفهومیِ این آیه با دقتی شگرف در سوره‌یِ آل‌عمران آیه‌یِ ۵۱ ($$text{إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}$$) و سوره‌یِ زخرف آیه‌یِ ۶۴ تکرار شده است. این تکرارِ استراتژیک، دال بر «وحدتِ رسالت» (Unity of Mission: یکپارچگیِ پیامِ تمامیِ پیامبران) است. صراطِ مستقیم، یگانه منطوقِ مشترکی است که در ادوارِ مختلف، پارادایمِ معرفتیِ واحدی را برای نفیِ استبدادِ بشری و اثباتِ حاکمیتِ الهی بر زبانِ اولوالعزمِ رسولان جاری ساخته است.

بخش چهارم: دیالکتیکِ ظلم و ضلال؛ تاویلِ هرمنوتیکِ بصیرتِ موعود

مبحث یکم: شکافِ میانِ بصیرتِ روزِ بازگشت و کوریِ کنونیِ ستمکاران

متنِ الهی بلافاصله پس از ترسیمِ صراطِ مستقیم، پیامدِ گریزناپذیرِ خروج از این بردارِ وجودی را در آیاتِ ۳۷ و ۳۸ سوره‌یِ مریم چنین بسط می‌دهد:

$$text{فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ ۖ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ}$$

$$text{أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنَا ۖ لَٰكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ}$$

صورتِ تعجبیِ افعال در عبارتِ «أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ» (چه شنوا و چه بینا خواهند بود)، ساختاری است برای بیانِ شگفتی از شدتِ یک صفت، نه یک امرِ حقیقیِ متعارف. این صیغه حاملِ لایه‌ای از معناست که وصفِ آن از حدودِ ادراکِ حسیِ عادی فراتر می‌رود. این شنوایی و بینایی در مشهدِ عظیم، اکتسابی و تدریجی نیست، بلکه گشودگیِ ناگهانیِ حواس است؛ گویی حجابِ حائل میانِ ادراکِ بشری و واقعیتِ ظاهرشونده، در یک آن فرومی‌افتد و صوتِ کشیده و گسترده‌یِ این افعال در ساحتِ پدیدارشناسیِ آوایی، خودِ این حادثه‌یِ شگرف و خروج از تنگنایِ عادت را در گوش می‌نشاند. در تقابل با این بصیرتِ محتوم، حرفِ استدراکِ «لَٰكِنِ» شکافی ماهوی (نه صرفاً زمانی) میانِ ادراکِ روزِ رستاخیز و ظرفِ حیاتِ دنیوی ایجاد می‌کند؛ جایی که ستمکاران در «امروز» در ضلالتی آشکار گرفتارند.

مبحث دوم: ظلم به‌مثابه‌یِ جابه‌جاییِ هستی‌شناختی و ضلالت به‌منزله‌یِ غیبتِ پدیدارشناختی

واژه‌یِ «ظلم» در ترمینولوژیِ قرآنی، فراتر از ستمِ اجتماعی، ریشه در «قرار دادنِ چیزی در غیرِ جایگاهِ حقیقیِ خویش» دارد. ظالمِ توصیف‌شده در این آیات، دقیقاً همان سوژه‌ای است که ربوبیتِ یگانه (مطرح‌شده در آیه‌یِ ۳۶) را انکار نموده و مقامِ الوهیت را با قائل شدنِ فرزند یا شریک، در جایگاهی ناراستین نهاده است. متناظراً، واژه‌یِ «ضلال» از حیثِ لغوی به معنایِ گم‌شدن و غیبت از مسیر (در برابرِ «هدی») است.

رابطه‌یِ میانِ ظلم و ضلال، رابطه‌ای عِلّی به معنایِ مکانیکیِ متعارف نیست؛ بلکه ضلالت، «ظهورِ طبیعی» و تجلیِ پدیدارشناختیِ همان جای‌نهادنِ نادرست است. توصیفِ ضلالت به وصفِ «مُبین» (آشکار) گویایِ آن است که این انحراف نیازمندِ اثبات نیست. کسی که ربوبیت را از مرکزِ ثقلِ هستی خارج کرد، بالضروره از «صراطِ مستقیم» غایب می‌گردد.

مبحث سوم: تحلیلِ ریشه‌ای جایگشتیِ ادراک (سمع و بصر)

در کالبدشکافیِ میکروسکوپیِ پایه‌هایِ حسی، ماده‌یِ $$س-م-ع$$ (ادراکِ آوایی) و ماده‌یِ $$ب-ص-ر$$ (ادراکِ دیداری) کلیتِ ادراکِ انسانی را نمایندگی می‌کنند. تحلیلِ جایگشتیِ حروفِ $$س-م-ع$$ (سامع، مسموع، سمیع) همگی بر محورِ «دریافتِ ندا»، و اشتقاقاتِ $$ب-ص-ر$$ بر محورِ «ادراکِ آشکارشونده» استوارند. این تقارنِ لغوی اثبات می‌کند که بصیرتِ ستمکاران در روزِ قیامت، خلقِ یک حسِ جدید و معلولِ کاری بیرونی نیست؛ بلکه فعلیت‌یافتنِ استعدادی است که همواره در ساختارِ وجودیِ آنان نهفته بوده، اما زیرِ رسوباتِ غفلت و ظلم (جابه‌جاییِ حقایق) مدفون مانده بود. این بصیرتِ دیرهنگام، تجلیِ نهاییِ حقیقتی است که در آیه‌یِ ۳۶ به‌مثابه‌یِ تنها راهِ نجاتِ «امروز» عرضه شده بود.

بخش پنجم: غایت‌شناسیِ انضمامی و سنتزِ نهایی در زیست‌جهانِ معاصر

مبحث یکم: طنینِ مفهومی در روان‌شناسیِ غایت‌نگر

با رعایتِ دقیقِ پروتکلِ NOMA (عدم تداخلِ حوزه‌هایِ علم و دین) و پرهیز از ادعاهایِ تقلیل‌گرایانه‌یِ شبه‌علمی، می‌توان از یک «طنینِ مفهومی» (Conceptual Resonance: هم‌پوشانیِ معنایی بدونِ ادعایِ این‌همانیِ تجربی) میانِ این آیات و روان‌شناسیِ غایت‌نگر پرده برداشت. ساختارِ روان‌شناختیِ انسان، ذاتاً نیازمندِ یک مرکزِ ثقلِ معنایی است تا به حیاتِ خویش انسجام بخشد؛ فقدانِ این لنگرگاه، سوژه را به ورطه‌یِ «اضطرابِ وجودی» (Existential Anxiety) می‌کشاند. گزاره‌یِ «إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ»، با معرفیِ ربوبیتِ یگانه، این مرکزِ ثقلِ بنیادین را تأمین نموده و روانِ آدمی را از تشتت مصون می‌دارد.

مبحث دوم: مانیفستِ رهایی‌بخش در برابرِ طاغوت‌هایِ مدرن

در زیست‌جهانِ انضمامیِ معاصر (Contemporary Lifeworld)، طاغوت‌ها (هر نیرویِ متجاوز از حدودِ الهی) تغییرِ نقاب داده و در هیبتِ سرمایه‌داریِ افسارگسیخته، تکنوپولی (حاکمیتِ مطلقِ تکنولوژی) و اومانیسمِ افراطی ظهور یافته‌اند. در چنین عصری، ندایِ عیسویِ مندرج در این آیه، یک مانیفستِ تمام‌عیارِ رهایی‌بخش است. پیامِ محوریِ این پیکره‌یِ متنی، فراخوانی است به بیداریِ «امروز» پیش از فرارسیدنِ بصیرتِ اجباریِ «فردا». این آیه به انسانِ مدرن تذکار می‌دهد که رهایی از بردگیِ سیستم‌هایِ مصنوعی و طاغوت‌هایِ خودبنیاد، منحصراً در گروِ پذیرشِ بردگیِ ارادی (عبودیتِ آگاهانه) در برابرِ عقلِ کل و مبدأِ هستی است.

مبحث سوم: انطباقِ ساختاری با کیهان (تألیفِ غایت‌شناختیِ نهایی)

در غایی‌ترین سطحِ سنتزِ دیالکتیکی، آیه‌یِ شریفه (مریم: ۳۶) نقطه‌یِ صفرِ مرزی میانِ توحیدِ ناب و شرکِ جلی است. مرادِ نهاییِ متن، تأسیسِ یک سیستمِ بسته‌یِ علی-معلولی در هندسه‌یِ هدایت است؛ سیستمی که در آن مقدمه (ربوبیتِ تکوینی) حتماً به نتیجه (انقیاد و عبودیتِ تشریعی) ختم می‌شود. صراطِ مستقیم، در این رهیافتِ جامع، یک شریعتِ خشک یا صرفاً دینی در میانِ سایرِ ادیان نیست؛ بلکه تجلیِ «انطباقِ ساختاری» (Structural Isomorphism: هم‌ریختی و سازگاری با ساختارِ وجودیِ کیهان) است. بندگیِ خداوند، هارمونیِ هوشمندانه‌یِ سوژه با ریتمِ لایتناهیِ هستی است؛ مسیری که برای هیچ انسانی، فارغ از جایگاه و مقامش، جز از نقطه‌یِ تسلیمِ محض آغاز نمی‌گردد.

ارجاعِ مصوب:

خادمی، صادق. تفسیرِ صادق. وبسایتِ رسمی، ۱۴۰۴.

© کلیه‌یِ حقوق برایِ صادقِ خادمی محفوظ است.

[سوره مریم، آیه ۳۶]